Târîh-i Çeşme

Bir kethüdanın yaptırdığı çeşmeyi üç beyitte kaydeden tarih, kazanılan malın susuzları suya kandıran hayra dönüşmesini, amel defteri duasını ve Râsim'in kaleminden damlayan su imgesini işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Nâm-dâş-ı fahr-i ‘âlem Kethüdâ-yı Âsafâ

   Eyleyüp kesb-i yediyle cem‘ bir mikdâr mâl

   1Âlemin övüncüyle adaş olan vezirin kethüdası,

   2kendi kazancıyla bir miktar mal biriktirip

   İlk beyit yaptıranı iki bağla tanıtır: adı âlemin övüncüyle aynıdır, görevi ise vezirin kethüdalığıdır. “Kesb-i yed” vurgusu biriken malı mirastan değil el emeğinden gelmiş sayarak hayrın kaynağını baştan meşrulaştırır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çeşme yapdı eyleyüp ‘atşânı sîr-âb-ı safâ

   Hak Te‘âlâ defterin ecriyle ide mâl-i mâl

   1bir çeşme yaptı ve susuzları temiz suya kandırdı;

   2Yüce Allah onun amel defterini sevapla zenginleştirsin.

   İkinci beyit özel serveti kamusal suya çevirir: susuz olan “sîr-âb” edilir. Ardından gelen dua “mâl” sözcüğünü ikinci kez çalıştırır; bu kez zenginleşen şey para değil, sevapla dolan amel defteridir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Râsimâ târîhi kilkimden teraşşuh eyledi

   Akdı engüşt-i Muhammedden içüñ âb-ı zülâl

   1Ey Râsim, tarih kalemimden damladı:

   2Muhammed'in parmağından için diye berrak su aktı.

   Makta kalemi çeşmeye benzetir: tarih “kilk”ten damla damla sızar. Son dizede Muhammed'in parmağından akan berrak su, bilinen bir dinî mucize motifi olarak anılır; modern editörün olgu iddiası değildir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle