Medhederdim Bir Melek Sîmalı Olsa Sevdiğim

Ömer nasıl bir sevgili istediğini güzellik, dokunulmamışlık, şehir ve ad ölçütleriyle sıralar; şiir kişisel tercihlerle dönemin değerlerini alaycı bir dille birleştirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Medhederdim bir melek sîmâlı olsa sevdiğim

   Âşık-ı bîçârenin öz mâli olsa sevdiğim

   1Sevdiğim melek yüzlü olsaydı onu överdim;

   2Çaresiz âşığın öz malı olsaydı, sevdiğim.

   Melek yüz ile “öz mal” isteği, güzellik arzusunu sahiplik diliyle yan yana getirir. Övgünün koşula bağlanması, anlatıcının sevgiliyi yalnız görünüşle değil kendisine aidiyetle ölçtüğünü gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yüz görüp öpülmedik koçulmadık yırtılmadık

   Dest-i nâdan değmedik bir hâli olsa sevdiğim

   1Yüz görmemiş, öpülmemiş, sarılmamış, yıpranmamış;

   2Bilmez kişinin eli değmemiş bir beni olsaydı, sevdiğim.

   Dokunulmamış yüz ve ben, geçmişi olmayan ideal sevgili tasarlar; “bilmez el”in değmemesi isteği ise bedensel saflık beklentisini toplumsal değer yargısıyla birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   İstemem hûb-i cihân olsa gerekmez istemem

   İstemem kaşı kemân olsa gerekmez istemem

   1Dünyanın en güzeli olsa da istemem, gerekmez, istemem;

   2Kaşı yay olsa da gerekmez, istemem.

   Dünya güzeli ve yay kaş bile peş peşe reddedilir. Tekrarlanan “istemem”, alışılmış güzellik övgüsünü ters çevirerek konuşanın seçiciliğini komik bir kararlılığa dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Fitne-i âhır zamân olsa gerekmez istemem

   Yâ deli yâhud biraz sevdâyi olsa sevdiğim

   1Son zamanların fitnesi olsa da gerekmez, istemem;

   2Ya deli ya da biraz sevdalı olsaydı, sevdiğim.

   Kıyamet fitnesi kadar etkileyici bir güzel yine kabul edilmez; deli ya da biraz sevdalı olma şartı, kusursuz görünüşten çok anlatıcının aşkına cevap verecek duygu arar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bir cenâna mübtelâyım halleri makbul değil

   Ehl-i irfan meclisinde her işi makbul değil

   1Bir güzele tutuldum ama davranışları makbul değil;

   2Bilgeler meclisinde hiçbir işi beğenilmiyor.

   Tutulunan kişinin davranışlarının irfan meclisinde makbul olmaması, aşk ile toplumsal saygınlık arasındaki çatışmayı açar; gönlün seçimi aklın ve çevrenin onayını taşımaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Rûmeli dilberleri pürnûr olur makbul değil

   Şehr-i İstanbul’lu yâ Bursalı olsa sevdiğim

   1Rumeli güzelleri ışıklı olur ama bana makbul değil;

   2İstanbullu ya da Bursalı olsaydı, sevdiğim.

   Rumeli güzellerinin parlaklığı topluca reddedilirken İstanbul veya Bursa tercih edilir. Coğrafya, sevgili portresine estetikten bağımsız ve kişisel bir beğeni ölçüsü ekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Ey Ömer sevdiceğim ma’nîde ben âzürdeyim

   Hem mülehham hem mücessem hem biraz fersûdesiyim

   1Ey Ömer, sevdiğim yüzünden içten incinmişim;

   2Hem etli hem iri yapılı, biraz da yıpranmışım.

   Mahlaslı ses sevgi yüzünden incindiğini söylerken kendi bedenini etli, iri ve yıpranmış diye tarif eder; ideal sevgili listesi bir anda âşığın ironik öz portresine döner.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Ebu Bekir Ömer Osman olmaz ise bir isim

   Çâriyâr isminde bâri Ali olsa sevdiğim

   1Adı Ebubekir, Ömer ya da Osman değilse

   2Hiç değilse dört halifeden Ali’nin adı olsaydı, sevdiğim.

   Son ölçüt görünüş değil addır: ilk üç halifenin adı yoksa Ali adı istenir. Çâriyâr göndermesi, bireysel sevgili tercihine dinî-kültürel bir adlandırma şakasıyla kapanış verir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle