Mehmed Mîr-i Mekkî'nin Dirîgâ

Üç beyitlik tarih kıtası, Mehmed Mîr-i Mekkî'nin taze goncası diye anılan bir ölümün yasını taşır: gül renkli yüz açılmadan solar, dünya ne olguna ne hama yer bırakır. Kapanışta Fâzıl'ın düşürdüğü tarih, ölen kişiyi cennet fidanı sayarak teselli arar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Mehmed Mîr-i Mekkî'niñ dirîgâ

   Bu bir nev gonçe-i rûh-ı revânı

   1Yazık, Mehmed Mîr-i Mekkî'nin;

   2bu, onun canlı ruhunun taze bir goncasıydı.

   “Dirîgâ” feryadı ilk dizeyi ortasından keser; hemen öncesindeki ilgi eki ise yası bir başkasına bağlar: ağıt Mehmed Mîr-i Mekkî için değil, ona ait olan taze gonca için yakılır. Goncanın hâlâ kapalı oluşu, ölümün açılıştan önce geldiğini söyler.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Henüz açılmadan gül-beñzi soldı

   Ne puhte kor ne hâmı dehre fânî

   1Henüz açılmadan gül renkli yüzü soldu;

   2dünya ne olgunu bırakır ne hamı, hepsini yok eder.

   İkinci beyit gonca imgesini solan yüze taşır. “Puhte” ve “hâm” karşıtlığı, dünyanın yalnız yaşlıları değil olgunlaşmamış gençleri de bırakmadığını söyleyerek bireysel kaybı herkes için geçerli ölüm yasasına genişletir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Didi bir bî-bahâ târîh-i Fâzıl

   Mehmed biñ Reşîd cennet fidânı

   1Fâzıl paha biçilmez bir tarih söyledi:

   2“Reşid oğlu Mehmed, cennet fidanı.”

   Son beyit ebced tarihini cennet tesellisiyle birleştirir. “Cennet fidanı” sözü, dünyada açamayan goncanın başka bir âlemde büyümesi umudunu kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle