DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Selîmî/Merdüm-i dīdeme bilmem ne füsūn itdi felek
Nazm · 15.–16. yüzyıl

Merdüm-i dīdeme bilmem ne füsūn itdi felek

Selîmî mahlasıyla kayıtlı dört dizelik nazm, feleğin göz bebeğine büyü yapıp gözyaşını kana çevirdiğini söyler; aslanları titreten kudretin ceylan gözlü sevgili önünde yenilmesini vurgular. Köksal'ın A kümesi parçayı Yavuz Sultan Selim'e kesin bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Merdüm-i dīdeme bilmem ne füsūn itdi felek

    Giryemi ḳıldı füzūn eşkümi ḫūn itdi felek

    1Felek göz bebeğime nasıl bir büyü yaptı, bilmem;

    2Ağlayışımı artırdı, gözyaşımı kana çevirdi.

    İlk beyit feleği göze doğrudan müdahale eden bir büyücü gibi gösterir. Ağlama nicelikçe artarken gözyaşı nitelikçe kana dönüşür; bilinmeyen füsun, acının sebebini açıklamaz ama beden üzerindeki sonucunu keskinleştirir.

  2. 2

    Şīrler pençe-i ḳahrumda olurken lerzān

    Beni bir gözleri āhūya zebūn itdi felek

    1Aslanlar öfkeli pençemde titrerken

    2Felek beni ceylan gözlü bir güzele boyun eğdirdi.

    İkinci beyit siyasal ve fiziksel kudreti aşk karşısında tersine çevirir. Pençede titreyen aslanlar güç ölçüsüdür; ceylan gözlü sevgili ise görünüşte narin olduğu hâlde konuşanı zebun bırakarak bütün hiyerarşiyi bozar.

Kavram sözlüğü (8) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Köksal 2019'un A kümesi, mecmua kayıtları ve şiirdeki Selîmî/Selim Şah işaretleri temelinde bu manzumeyi Yavuz Sultan Selim'e kesin olarak bağlar.

Atıf kanıtını aç ↗

cevahir1914-koksal2019-A12. Ali Emîrî, Cevâhirü'l-mülûk (İstanbul, 1330/1914), basılı s. 191–192–193/PDF 195–196–197: mevcut 4 dizelik özgün gövde görseldeki kapanış Selîmî dizelerine bağlandı. İki Selîmî beyti ayrı Ali Emîrî bend dizilerinin kapanış çiftleridir; her kapanış çiftinden önceki dizeler eklemedir. Basılı 193'te cetvel yeni bir nazım birimini başlatır. Köksal A12 kaydı yalnız aidiyet, kimlik ve mevcut transkripsiyon için kontrol tanığıdır; kamu malı kaynak hakkı ondan devralınmaz.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirMeric ü Ṭuncaveş aḳar ayaġuña gözüm y[aşı]Selîmî · Beyit

Kavram sözlüğü

8 kavram bulundu.

merdüm-i dîde

Göz bebeği

füsûn

Büyü, sihir

girye

Ağlama

füzûn

Artmış, çok

eşk

Gözyaşı

hûn

Kan

lerzân

Titreyen

zebûn

Güçsüz, boyun eğmiş