Milletümde iḫtilāf u tefriḳa endīşesi
Selîmî mahlasıyla kayıtlı dört dizelik kıta, dönemsel dinî-siyasî cemaatindeki görüş ayrılığı ve parçalanma endişesini mezarda bile sürecek bir huzursuzluk sayar; düşman saldırısına karşı çareyi birlikte bulur. Köksal'ın A kümesi parçayı Yavuz Sultan Selim'e kesin bağlar.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Milletümde u endīşesi
Gūşe-i ḳabrümde ḥattā bī-ḳarār eyler beni
1Dinî-siyasî cemaatimde anlaşmazlık ve parçalanma endişesi
2Mezar köşemde bile beni huzursuz eder.
- 2
oldı hücūm-ı ḫaṣmı defʿe çāremüz
itmezse eyler beni
1Düşmanın saldırısını savmanın çaresi bir olmaktır;
2Bu cemaat birleşmezse beni yaralı bırakır.
İkinci beyit endişeye askerî ve cemaat merkezli bir cevap verir: düşman hücumu ancak ittifakla savılır. Son dizede birleşmeyen milletin konuşanı dağlaması, dış saldırıyla iç ayrılığı aynı yaralanma imgesinde buluşturur.
Metnin kaynağı
Köksal 2019'un A kümesi, mecmua kayıtları ve şiirdeki Selîmî/Selim Şah işaretleri temelinde bu manzumeyi Yavuz Sultan Selim'e kesin olarak bağlar.
Atıf kanıtını aç ↗cevahir1914-koksal2019-A13. Ali Emîrî, Cevâhirü'l-mülûk (İstanbul, 1330/1914), basılı s. 205–206–207–208/PDF 209–210–211–212: mevcut 4 dizelik özgün gövde görseldeki kapanış Selîmî dizelerine bağlandı. İlk Selîmî beyti basılı 205-206'da, ikinci beyit ayrı olarak 207-208'de genişletilir; aradaki birim sınırı iki Ali Emîrî gövdesini tek sürekli gövdeye dönüştürmez. Basılı 208 ikinci genişletmeyi bezemeyle kapatır; sayfada sonraki hedef gövde yoktur. Dört Selîmî dizesi iki bitişik olmayan genişletilmiş birimde bulunduğu için bileşim sınırı açıkça korunmuştur. Köksal A13 kaydı yalnız aidiyet, kimlik ve mevcut transkripsiyon için kontrol tanığıdır; kamu malı kaynak hakkı ondan devralınmaz.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
İlk beyit kaygının ömürle bitmediğini söyler. Millet burada modern ulus değil, dönemin dinî-siyasî cemaatidir; ihtilaf ve tefrika bu topluluğun düşünce ayrılığıyla parçalanmasını kapsar ve mezar köşesini bile huzursuz eder.