DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Selîmî/Müncelī āyīne-i dilde nuḳūş-ı mümkināt
Kıt'a · 15.–16. yüzyıl

Müncelī āyīne-i dilde nuḳūş-ı mümkināt

Selîmî mahlasıyla kayıtlı iki beyitlik kıta, mümkün varlıkların suretlerini kalp aynasında görünür sayar; aynayı parlatmanın yolunu Hak dışındakileri silmekte bulur. Köksal'ın A kümesi parçayı Yavuz Sultan Selim'e kesin bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    āyīne-i dilde

    İş o -ı mücellāya cilā virmekdedür

    1Mümkün varlıkların nakışları gönül aynasında görünür;

    2Asıl iş o parlak aynaya cila vermektir.

    İlk beyit kalbi dış dünyayı alan bir ayna olarak düşünür. Mümkünatın nakışları onda zaten belirdiği için mesele yeni görüntü eklemek değildir; mücella aynayı cilalamak, mevcut yüzeyin görme gücünü arıtmaktır.

  2. 2

    Maḥv idince mā-sivāyı nūr-ı Ḥaḳḳ eyler

    Āh maḳṣad ḳalbe böyle virmekdedür

    1Hak dışındaki her şeyi silince Hakk'ın nuru görünür;

    2Ah, amaç kalbe böyle bir parlaklık vermektir.

    İkinci beyit cilanın yöntemini açıklayıp ma-sivayı siler. Boşalan yerde Hak nuru görünür; incila hem aynanın parlamasını hem hakikatin açığa çıkmasını anlatır. Ah ünlemi, öğretici önermeyi kişisel özleme dönüştürür.

Kavram sözlüğü (8) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Köksal 2019'un A kümesi, mecmua kayıtları ve şiirdeki Selîmî/Selim Şah işaretleri temelinde bu manzumeyi Yavuz Sultan Selim'e kesin olarak bağlar.

Atıf kanıtını aç ↗

cevahir1914-koksal2019-A10. Ali Emîrî, Cevâhirü'l-mülûk (İstanbul, 1330/1914), basılı s. 184–185–186–187/PDF 188–189–190–191: mevcut 4 dizelik özgün gövde görseldeki kapanış Selîmî dizelerine bağlandı. İki Selîmî beyti iki ayrı Ali Emîrî genişletmesinin kapanış çiftleridir; önceleyen dizeler eklemedir. İkinci genişletme basılı 187'ye taşar; sonraki Münâcât başlığı aynı sayfada daha sonra başlar. Eski atıf dört kaynak dizesinin giriş sayfalarını gösterse de genişletilmiş birimin tam sınırını bir basılı sayfa eksik bildirir. Köksal A10 kaydı yalnız aidiyet, kimlik ve mevcut transkripsiyon için kontrol tanığıdır; kamu malı kaynak hakkı ondan devralınmaz.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirSaʿy ḳılġıl māl yıġġıl anı yaḫşı saḳlaġılSelîmî · Beyit

Kavram sözlüğü

8 kavram bulundu.

müncelī

Beliren, görünen

nuḳūş

Nakışlar, suretler

mümkināt

Var olması da olmaması da mümkün yaratılmışlar

mirʾāt

Ayna

mücellā

Parlatılmış

mā-sivā

Allah'tan başka her şey

ẓuhūr

Ortaya çıkma

incilā

Parlama, açığa çıkma