Muhammed Ali’yi candan sevenler

On iki imamı sırayla anan bir nefes. Her bent bir grup imamı sayar ve “inşallah” redifiyle bir vaat ya da bir yoksunluk bildirir. Son iki bent zamanı geleceğe çevirir: hesap defteri, Mehdî'nin gelişi ve solmayacak bir gül.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Muhammed Ali’yi candan sevenler

   Yorulub yollarda kalmaz inşallah

   İmamı Hasan’ın yüzün görenler

   Hüseyin’den mahrûm olmaz inşallah

   1Muhammed Ali'yi candan sevenler

   2yorulup yollarda kalmaz inşallah.

   3İmam Hasan'ın yüzünü görenler

   4Hüseyin'den yoksun kalmaz inşallah.

   Nefes sayımı Ali'den başlatıp Hasan ile Hüseyin'e geçiyor; sıra kronolojik, imamlar tek tek anılacak. Redif “inşallah” vaadi kesinlik yerine dua kipinde tutuyor. İki dizedeki karşılık da yolculuk diliyle kuruluyor: sevenler yolda kalmaz.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İmamı Zeynel’den bir dolu içen

   İmamı Bâkır’dan kaynayup coşan

   Sıdk ile İmam Ca’fer’e koşan

   Bundan özge yola sapmaz inşallah

   1İmam Zeynel'den bir dolu içen,

   2İmam Bâkır'dan kaynayıp coşan,

   3içtenlikle İmam Cafer'e koşan,

   4bundan başka yola sapmaz inşallah.

   Dördüncü, beşinci ve altıncı imamlar aynı cümlenin üç öznesi. Fiiller birbirini besliyor: içmek, coşmak, koşmak. “Bâkır” yarıp açan demektir; kaynayıp coşma imgesi adın anlamıyla örtüşür. Kapanış, çokluğu tek bir yolda toplayarak sayımı bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   İmamı Mûsâ’dan gelen erenler

   Can baş fedâ edüb cemler görenler

   İmamı Rızâ’ya zehir verenler

   Divanda şefâat bulmaz inşallah

   1İmam Musa'dan gelen erenler,

   2can baş feda edip cemler görenler,

   3İmam Rıza'ya zehir verenler:

   4hesap divanında şefaat bulmaz inşallah.

   Bent üçüncü dizede yön değiştiriyor: iki dize boyunca sayılan sadıkların ardından katiller geliyor ve redif ödül yerine mahrumiyet dağıtıyor. İmam Rıza'nın zehirlenerek öldürüldüğü inancı burada bir beddua kalıbına dönüşür; “inşallah” bu kez ceza diliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bir gün olur okuturlar defteri

   Şah oğlunun elindedir teberi

   Uyanırsa Takıy, Nakıy, Askerî

   Açılan gülümüz solmaz inşallah

   1Bir gün olur, defteri okuturlar;

   2teber Şah oğlunun elindedir.

   3Takıy, Nakıy, Askerî uyanırsa

   4açılan gülümüz solmaz inşallah.

   Zaman geleceğe kayıyor ve hesap günü bir defter okuması gibi resmediliyor. Teber Bektaşî dervişinin baltasıdır; “Şah oğlu” hem imam soyu hem Safevî hanedanı okunabilir. Dokuzuncu, onuncu ve on birinci imamların uyanması bir dirilme beklentisidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hatâyî der bu iş bir gün biter a

   Özünü katagör ulu katara

   Mehdî şevki bu cihânı tutar a

   Şah oğluna sitem olmaz inşallah

   1Hatâyî der: bu iş bir gün biter;

   2kendini ulu katara katmaya bak.

   3Mehdî'nin coşkusu bu cihanı tutar;

   4Şah oğluna sitem olmaz inşallah.

   Mahlas bendi sayımı tamamlıyor: on ikinci imam Mehdî. Dize sonlarındaki “a” bir seslenme uzatması, nefesin okunuşundan gelir. İkinci dize okura tek görev veriyor — katara girmek, yani safa katılmak; kurtuluş bireysel değil, kafileyle geliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle