Nedür Âyîne-i Ruhsârda Jengâr Küsdüñ mi

Yüz aynasındaki pası, çatılmış kaşı ve değişen yürüyüşü “küsdün mü” sorusuyla izleyen gazel, sevgilinin geçici uzaklığını beden işaretlerinden okur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Nedür âyîne-i ruhsârda jengâr küsdüñ mi

   Cebînüñde yine bir çîn-i nahvet var küsdüñ mi

   1Yüzünün aynasındaki bu pas nedir; küstün mü?

   2Alnında yine bir kibir çizgisi var; küstün mü?

   Matla yüzü bir ayna sayar ve üzerindeki “jengâr”ı bir küslük belirtisi gibi okur. İkinci dizede alına geçilir: “çîn-i nahvet”, kırışıklığı doğrudan kibirle adlandırarak bedendeki izi bir duygu tanısına çevirir ve redifin sorusunu başlatır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Nedür pîşâni-i pâküñde müşgîn turra-i der-çîn

   Kararmış ebruvân-ı şûh-ı ‘anber-bâr küsdüñ mi

   1Temiz alnındaki kıvrımlı misk kokulu perçem nedir;

   2amber saçan güzel kaşların kararmış; küstün mü?

   İkinci beyit temiz alındaki misk kokulu perçemi sorar, sonra kaşların kararmasını haber verir. Koku ve renk aynı beyitte yer değiştirir: “‘anber-bâr” kaşın kararması, güzelliğin işareti olan şeyin küskünlüğün işaretine dönüşmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kızarmış tâb-ı reng-â-reng ile fart-ı tehevvürden

   Yañağuñda yine bir özge hâlet var küsdüñ mi

   1Aşırı öfkenin türlü renkli parıltısıyla kızarmış;

   2yanağında yine başka bir hâl var; küstün mü?

   Üçüncü beyitte kızarıklığın sebebi “fart-ı tehevvür” olarak verilir; renk değiştiren parıltı öfkeyi görünür kılar. Yanaktaki “özge hâlet”, sorunun her defasında yüzün başka bir noktasına kaymasını sürdürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bu nâzişlerle cânâ yüriyişden bellidür elbet

   Nedür söyle diger reftâr bu reftâr küsdüñ mi

   1Ey sevgili, bu nazlarla yürüyüşünden belli elbet;

   2söyle, bu başka gidiş, bu tavır nedir; küstün mü?

   Dördüncü beyit yüzden yürüyüşe geçer: “nâziş”lerle atılan adımlar, değişikliği bedenin duruşundan okutur. “Diger reftâr” ile “bu reftâr” yan yana konarak eski ile yeni tavır arasındaki fark doğrudan sevgiliye sorulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   N’olur sen de diseñ ol şûh-ı şîrinkâra ey Kânî

   Nedür bu çend rûze ‘izzet-i dîdâr küsdüñ mi

   1Ey Kânî, sen de o tatlı işli güzele desene:

   2‘Bu birkaç günlük yüz gösterme lütfu nedir; küstün mü?’

   Makta soruyu şairin kendisine devreder: Kânî'ye, o tatlı işli güzele söylemesi önerilir. “Çend rûze ‘izzet-i dîdâr” birkaç günlük yüz gösterme lütfunu bir onurlandırma gibi anar; kaynakta yüzü göstermeme fiili yoktur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle