Nedür bu handeler bu ‘işveler bu nâz u istiğnâ

Bâkî, sevgilinin gülüşünden kıvrımlı saçına ve benlerine kadar her ayrıntıyı art arda sorularla büyütür; kapanışta âşığın niyazını sevgilinin istiğnasıyla karşılaştırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Nedür bu handeler bu ‘işveler bu nâz u istiğnâ

   Nedür bu cilveler bu şîveler bu kâmet-i bâlâ

   1Bu gülüşler, bu cilveler, bu naz ve kayıtsızlık nedir?

   2Bu görünüşler, bu tavırlar, bu uzun boy nedir?

   ‘Nedür’ sorusu cevap aramaktan çok bakışı sevgilinin gülüşü, cilvesi, nazı ve istiğnası arasında dolaştırır. Uzun boy da bu davranış kataloğuna bedensel bir doruk ekler; sevgilinin hem hareketi hem görünüşü âşığın şaşkınlığını üretir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Nedür bu pîç pîç ü çîn çîn ü ham-be-ham kâkül

   Nedür bu turralar bu halka halka zülf-i müşgâsâ

   1Bu büklüm büklüm, kıvrım kıvrım, iç içe kâkül nedir?

   2Bu lüleler, bu halka halka misk kokulu saç nedir?

   Kâkülün büklüm, kıvrım ve iç içe oluşu tekrarlarla göz önünde canlandırılır. Halka halka saçın misk kokması, görsel düğümlere koku duyusunu ekler; dize yapısı da saçın dolaşıklığını sesle taklit eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nedür bu ‘ârız u hadd ü nedür bu çeşm ü ebrûlar

   Nedür bu hâl-i Hindûlar nedür bu habbetü’s-sevdâ

   1Bu yanak, bu yüz, bu gözler ve kaşlar nedir?

   2Bu Hintli gibi kara benler, bu siyah tanecik nedir?

   Yanak, yüz, göz ve kaşlar sıralandıktan sonra kara benler ‘Hintli’ imgesiyle ve siyah tanecikle betimlenir. Bu tarihsel benzetme ten rengi hakkındaki klasik şiir kodudur; modern yorum onu bugünün insan topluluklarına ilişkin değer yargısı olarak genişletmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Miyânuñ rişte-i cân mı gümiş âyîne mi sîneñ

   Bünâgûşuñla mengûşuñ gül ile jâledür gûyâ

   1Belin can ipliği mi; göğsün gümüş ayna mı?

   2Kulak memenle küpen sanki gül ile çiydir.

   Sevgilinin ince beli can ipliğine, göğsü gümüş aynaya benzetilir; kulak memesi ile küpe de gül ve çiy ikilisi olur. Bedenin narinliği, parlaklığı ve renk uyumu farklı maddelerle ölçülür; çiy tanesi küpenin ışığını taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Vefâ ummaz cefâdan yüz çevürmez Bâkî ‘âşıkdur

   Niyâz itmek aña cânâ yaraşur saña istiğnâ

   1Bâkî vefa beklemeyen, cefadan yüz çevirmeyen bir âşıktır;

   2ey sevgili, ona yalvarmak; sana ise ilgisiz kalmak yaraşır.

   Makta, görsel güzellik kataloğunu âşık ile sevgilinin davranış karşıtlığına bağlar. Bâkî vefa beklemeden cefaya dayanıp yalvarır; sevgiliye yaraşan ise ilgisiz kalmaktır. Niyaz ile istiğna, ilişkinin iki eşitsiz rolünü tanımlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle