Nısfü'l-Leyl

Karanlık geceye seslenip derdini onun derinliğine bırakmak ister; gecenin tesellisini sevgilinin saçına, hasretle ağlayan göze ve yaralı gönle bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey zulemât, ey zulemât-ı leyâl

   Ey ser-i bâlîn-i siyâh-ı hayâl

   1Ey karanlıklar, ey gecelerin karanlıkları

   2Ey hayalin kara yastığının başucu

   Gece karanlıklarına seslenip hayalin kara yastığının başucunu çağıran yoğun karanlık hitabı. Nısfü'l-Leyl 1 kaynağı “Ey zulemât, ey zulemât-ı leyâl / Ey ser-i bâlîn-i siyâh-ı hayâl” dizilerini verir; Nısfü'l-Leyl 1 moderni “Ey karanlıklar, ey gecelerin karanlıkları / Ey hayalin kara yastığının başucu” olur. Nısfü'l-Leyl 1 içinde karanlık yönü korunur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Derdimi at ka'r-ı siyeh-fâmına

   Rûhumu al sadr-ı dil-ârâmına

   1Derdimi siyah derinliğine at

   2Ruhumu huzur veren bağrına al

   Derdi siyah derinliğe atma ve ruhu huzur veren bağra alma isteklerini karşılıklı kuran beyit. “Derdimi at ka'r-ı siyeh-fâmına / Rûhumu al sadr-ı dil-ârâmına” Nısfü'l-Leyl 2 kaynak akışıdır; “Derdimi siyah derinliğine at / Ruhumu huzur veren bağrına al” Nısfü'l-Leyl 2 güncel okumasıdır. Nısfü'l-Leyl 2 için teselli bağı öne çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dinse revâdır dil-i ehl-i melâl

   Ey şeb-i târîk, senin nâmına

   1Keder ehlinin gönlü dinse yeridir

   2Ey karanlık gece, senin adına

   Kederli gönlün dinmesini karanlık gecenin adına uygun bir sonuç sayan teselli dileği. Nısfü'l-Leyl 3 özgün sırası “Dinse revâdır dil-i ehl-i melâl / Ey şeb-i târîk, senin nâmına” biçimindedir; Nısfü'l-Leyl 3 hizalı aktarımı “Keder ehlinin gönlü dinse yeridir / Ey karanlık gece, senin adına” olarak kalır. Nısfü'l-Leyl 3 karanlık izleğini taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sende bulur tesliyet ehl-i kelâl

   Derdini mezceyleyip âlâmına

   1Yorgunluk içindeki kişi sende teselli bulur

   2Derdini senin acılarına katarak

   Yorgun kişinin derdini gecenin acılarına katarak teselli bulmasını anlatan birleşme. Nısfü'l-Leyl 4 tanık yüzeyi “Sende bulur tesliyet ehl-i kelâl / Derdini mezceyleyip âlâmına” sözlerini verir; Nısfü'l-Leyl 4 okur yüzeyi “Yorgunluk içindeki kişi sende teselli bulur / Derdini senin acılarına katarak” dizilerini sunar. Nısfü'l-Leyl 4 teselli çizgisini sürdürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Derdimin âsârıdır ey gül-beden

   Zulmet-i yeldâyı güzel gösteren

   1Ey gül bedenli, bunlar derdimin izleridir

   2Uzun gecenin karanlığını güzel gösteren

   Uzun gece karanlığını güzel gösteren şeyin gül bedenliye duyulan derdin izleri olduğunu söyleyen dönüş. Nısfü'l-Leyl 5 içindeki “Derdimin âsârıdır ey gül-beden / Zulmet-i yeldâyı güzel gösteren” dizilişi, Nısfü'l-Leyl 5 için “Ey gül bedenli, bunlar derdimin izleridir / Uzun gecenin karanlığını güzel gösteren” aktarımıyla eşleşir. Nısfü'l-Leyl 5 karanlık vurgusunu belirginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Dîde-i hasret-keş-i giryânıma

   Derdin ile yâreledin rûhumu

   1Hasret çeken, ağlayan gözüme

   2Derdinle ruhumu yaraladın

   Hasretle ağlayan göz hitabından sevgili derdinin ruhu yaralamasına geçen kırılma. Nısfü'l-Leyl 6 doğrudan kaynağı “Dîde-i hasret-keş-i giryânıma / Derdin ile yâreledin rûhumu” şeklindedir; Nısfü'l-Leyl 6 doğal karşılığı “Hasret çeken, ağlayan gözüme / Derdinle ruhumu yaraladın” sırasını izler. Nısfü'l-Leyl 6 hasret anlamını sınırlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Bârî gelip bir gececik yanıma

   Zülfün ile sar dil-i mecrûhumu

   1Bari bir gecelik yanıma gel

   2Saçlarınla yaralı gönlümü sar

   Sevgiliyi bir geceliğine çağırıp yaralı gönlü saçlarıyla sarmasını isteyen kapanış dileği. Nısfü'l-Leyl 7 özgün sözleri “Bârî gelip bir gececik yanıma / Zülfün ile sar dil-i mecrûhumu”, Nısfü'l-Leyl 7 modern satırları “Bari bir gecelik yanıma gel / Saçlarınla yaralı gönlümü sar” olarak okunur. Nısfü'l-Leyl 7 gece odağını tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle