Niyazım Var Muhammedle Aliye

Altı dörtlükte yinelenen medet çağrısı, günahların bağışlanması isteğini Hasan ve Hüseyin'in acısı, imamların adları, miraç ve Rum-Horasan erenleriyle birleştirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Niyazım var Muhammedle Aliye

   Cümle günahıma İmamlar medet

   Bağışla suçunu bu günahkârın

   Cümle günahıma İmamlar medet

   1Muhammed ile Ali'ye yakarışım var;

   2Bütün günahlarım için, ey imamlar, medet.

   3Bu günahkârın suçunu bağışla;

   4Bütün günahlarım için, ey imamlar, medet.

   İlk dörtlük Muhammed ile Ali'ye yönelen niyazı, günahların bağışlanması isteğiyle birleştirir. ‘İmamlar medet’ nakaratı tamamlanmış bir bağışlanma ilanı değil yardım çağrısıdır; konuşan kendisini günahkâr diye adlandırarak talebini alçak gönüllü bir dua sesiyle kurar.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ağu kattılar Şah Hasan’ın payına

   Lânet indi Muaviye soyuna

   İmamı Hüseyn’in yüzü suyuna

   Cümle günahıma İmamlar medet

   1Şah Hasan'ın payına zehir kattılar;

   2Muaviye soyuna lanet indi.

   3İmam Hüseyin'in hatırı için

   4Bütün günahlarım için, ey imamlar, medet.

   Hasan'a zehir verilmesi ve Muaviye soyuna lanet, nefesin tarihsel-inançsal hafızasını sert bir karşıtlıkla taşır. Hüseyin'in yüzü suyu, yani hatırı, bağışlanma duasına dayanak yapılır. Yorum bu taraflı yas dilini kaynak sesine ait olarak korur, bağımsız tarih özeti saymaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Zeynel’âbidindir benim penahım

   İmam Bâkır kalb evinde mihmanım

   Ol İmam Câfer’dir efendim benim

   Cümle günahıma İmamlar medet

   1Zeynelâbidin benim sığınağımdır;

   2İmam Bâkır'ın kalp evinde misafirim.

   3İmam Cafer benim efendimdir;

   4Bütün günahlarım için, ey imamlar, medet.

   Zeynelâbidin sığınak, Cafer efendi olarak anılır; ortadaki dizede konuşan İmam Bâkır'ın kalp evinde misafirdir. Birinci tekil ‘mihmanım’ yüklemi Bâkır'a çevrilmez. Üç ad, ayrı biyografilerden çok aynı manevi korunma ve bağlılık çizgisinin durakları olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   On iki İmama niyaz eylerim

   Haşan Askerîye hâlim söylerim

   Muhammed Mehdiye tamam eylerim

   Cümle günahıma İmamlar medet

   1On İki İmam'a yalvarırım;

   2Hasan Askerî'ye hâlimi anlatırım.

   3Sözümü Muhammed Mehdi'yle tamamlarım;

   4Bütün günahlarım için, ey imamlar, medet.

   On İki İmam'a yönelen niyaz, Hasan Askerî'ye hâli söylemek ve sözü Muhammed Mehdi ile tamamlamak fiilleriyle ilerler. Dörtlük bütün imamları tek tek saymaz; adların seçili sırası dua hareketini tamamlanmaya götürür ve nakarat yeniden günah karşısındaki yardım isteğine döner.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Miraçta oturan ol Fahrı Ahmed

   Yardım eyle bize çektirme zahmet

   Muhammed Aliye eylerim minnet

   Cümle günahıma İmamlar medet

   1Miraçta bulunan övülmüş Ahmed,

   2bize yardım et, zahmet çektirme.

   3Muhammed ile Ali'ye minnet ederim;

   4Bütün günahlarım için, ey imamlar, medet.

   Fahr-ı Ahmed miraçta oturan kişi olarak anılır ve doğrudan yardım istenir. Ardından Muhammed ile Ali'ye minnet yöneltilir. ‘Zahmet çektirme’ sözü konuşanın korunma arzusunu gündelik bir ifadeyle açığa çıkarırken nakarat bu arzuyu yine bütün günahlar için medet dileğine bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Mehemmed ’im zikreylerim erleri

   Beyan eylediniz gizli sırları

   Rûm erleri Horasanın pirleri

   Cümle günahıma İmamlar medet

   1Ben Mehemmed'im, erleri anarım;

   2siz gizli sırları açıkladınız.

   3Rum erleri ve Horasan pirleri,

   4Bütün günahlarım için, ey imamlar, medet.

   Mahlas dörtlüğünde Mehemmed erleri zikreder; gizli sırları açıklayan çoğul muhatap, Rum erleri ile Horasan pirlerinde coğrafi genişlik kazanır. Nefes böylece kişisel günah duasını iki manevi çevreye açar; son nakarat yardım çağrısını bütün silsilenin ortak adresi yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle