Nukûş-ı Mâsiva’llâhdan Kesel Kıl Uzlet Ey Âşık

Fahrî, mâsivâ izlerinden uzaklaşıp fenâ denizine dalmayı, dünya görüntülerinden ibret almayı öğütler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Nukûş-ı mâsiva’llâhdan kesel kıl uzlet ey âşık

   Mücellâ olur âyînen bulursun safvet ey âşık

   1Ey âşık, Allah'tan başka olanların nakışlarına karşı isteksizleş, uzlete çekil;

   2aynan parlar ve arılık bulursun.

   Mâsivâ nakışlarına karşı gevşeyip uzlete çekilen âşığın aynası parlar; yalnızlık bakış yüzeyini arıtan bilinçli uzaklaşmadır. “Kesel” sözcüğü genelde kusur sayılan gevşekliği erdem yerine kullanır; şiir isteksizliği, yönü değişmiş bir irade sayar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Fenâ bahrına gavvâs ol bula gör devlet-i bâkî

   Nice bu fânîye ragbet nice bir gaflet ey âşık

   1Yokluk denizine dalgıç ol, kalıcı mutluluğu bulmaya çalış;

   2bu geçici dünyaya daha ne kadar istek, daha ne kadar dalgınlık?

   Fenâ denizine dalmak kalıcı devleti aramaktır; geçici dünyaya istek ve gaflet aynı soruyla sorgulanır. “Nice bir” diye iki kez sorulan soru cevap beklemez; sabrı tükenmiş bir sesin sitemi olarak öğüdü sertleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bu fânîye izzete bakma hakîkat izzetin bul kim

   İki âlemde şübhesiz bulasın devlet ey âşık

   1Bu geçici dünyanın saygınlığına bakma, gerçek saygınlığı bul ki

   2iki dünyada kuşkusuz mutluluğa eresin.

   Geçici saygınlık yerine hakiki izzet aranırsa iki dünyada devlet bulunur; dış itibar manevî değerden ayrılır. Aynı sözcük beyit içinde iki kez, iki ayrı değerde geçer: bakılmaması istenen izzet ile bulunması istenen izzet arasındaki fark yalnız sıfatındadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nukûş-ı âleme her kim bakup almaz ise ibret

   Bu fânîde vü bâkîde bulunmaz izzet ey âşık

   1Dünya görüntülerine bakıp ibret almayan kimse

   2ne geçici ne kalıcı âlemde saygınlık bulur.

   Dünya görüntülerinden ibret almayan kişi iki âlemde izzet bulamaz; görmek ahlaki kavrayışa çevrilmelidir. İlk beyitteki “nukûş” burada geri döner, ama bu kez kaçılacak şey değil okunacak metindir; aynı imge iki karşıt öğüde yetmektedir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Teveccüh eyle dergâha saña keşf ola tâ esrâr

   Nasîhat al bu Fahrîden ide gör himmet ey âşık

   1Dergâha yönel ki sırlar sana açılsın;

   2bu Fahrî'den öğüt al ve çaba göster ey âşık.

   Dergâha yöneliş sırları açar; Fahrî'den öğüt almak ve himmet göstermek uzleti etkin yolculukla tamamlar. Şiir yalnızlık öğüdüyle açılıp bir kapıya yönelme çağrısıyla biter; uzlet böylece insanlardan değil, oyalayan görüntülerden çekilmek olarak anlaşılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle