O dem ki kara haberlerle hatt-ı yâr gelür

Sevgilinin ayva tüyünü kara haber gibi karşılayan gazel, gül bahçesini hazana çevirir; kırık kanatlı can kuşu yine de nazlı gelişe av olur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   O dem ki kara haberlerle hatt-ı yâr gelür

   Bahâr ü sebzeyi alma dile gubâr gelür

   1Sevgilinin ayva tüyleri kara haberlerle geldiği zaman,

   2baharı ve yeşilliği gönlüne alma; toz gelir.

   Sevgilinin yeni ayva tüyleri kara haber gibi geldiğinde bahar ve yeşillik gönle alınmamalıdır; onlar bile toz ve keder getirir. Hattın koyu rengi mevsim algısını değiştirir. Dışarıda bahar sürse de âşığın iç dünyası güzellikteki değişimi kayıp sayar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Görüp o gül-bedeni âh ü zâr iden bir mi

   Bu gülistâna benüm gibiler hezâr gelür

   1O gül bedenliyi görüp inleyen yalnız bir kişi midir?

   2Bu gül bahçesine benim gibilerden binlercesi gelir.

   Gül bedenliyi görüp inleyen tek kişi şair değildir; bu gül bahçesine onun gibi binlercesi gelir. ‘Hezâr’ sayı yanında bülbül çağrışımı taşır. Kişisel acı ortak âşıklar korosuna açılır ve sevgilinin çekim gücü tek bir hikâyeyle sınırlanmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Benümle vakt-i hazân cihân-ı refîk olmaz

   Ayağla görürüz bir dahi bahâr gelür

   1Hazan vaktinde dünya benimle dost olmaz.

   2Kadehle görürüz; bir bahar daha gelir.

   Hazan vaktinde dünya şairle dost olmaz; yine de kadeh aracılığıyla bir başka baharın gelişi görülür. ‘Ayağ’ kadeh anlamıyla mevsim değişimini meclis içinde canlandırır. Dış dünyanın sonbaharı karşısında içki imgesi geçici bir yenilenme sahnesi kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sen eyle râhat ile ‘azm-i hâb ey dîde

   Seni de seyr ideriz âh ü intizâr gelür

   1Ey göz, sen rahatça uykuya yönel.

   2Seni de seyrederiz; âh ve bekleyiş gelir.

   Göze rahatça uykuya yönelmesi söylenir; fakat ardından yeniden ah ve bekleyiş gelir. Dinlenme buyruğu gerçekleşmeden bozulur. Göz hem seyreden organ hem bekleyişin mekânıdır; sevgili gelmedikçe uyku, iç sıkıntısının geri dönüşünü engelleyemez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Şikeste-bâl görüp mürg-i cânım ey Kânî

   O yâr nâz ile gelmiş dimiş şikâr gelür

   1Ey Kânî, can kuşumu kanadı kırık görünce,

   2o sevgili nazla gelmiş ve ‘Av geliyor’ demiş.

   Kânî’nin kanadı kırık can kuşunu gören sevgili nazla gelir ve ‘av geliyor’ der. Yaralı kuş kaçamayacak kadar savunmasızdır; buna rağmen şefkat değil av diliyle karşılanır. Makta sevgilinin zarafetini acımasız bir üstünlük sahnesiyle sınırlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle