O Güzel Güzel Edâlar O Nigâh-ı Mest ü Hasta

Tekrarlı söyleyiş sevgilinin eda, bakış, eğiliş ve ilgisizliğini büyütür; kâkül demetleri karşısında gönül dayanamaz ve Fâzıl bu beladan kurtulamaz.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   O güzel güzel edâlar o nigâh-ı mest ü hasta

   O yamân yamân belâlar ider ehl-i aşkı beste

   1O güzel güzel tavırlar, o sarhoş ve hasta bakış;

   2o korkunç belalar aşk ehlini bağlar.

   “O” ve ikili sıfat tekrarları güzellik ayrıntılarını tek tek sahneye çıkarır. Mest ve hasta bakış, aşk ehlini bağlayan etkin belaların başlangıcıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   O fidân ider temâyül o temâyül o tegâfül

   O tegâfül o tecâhül beni eyleyen şikeste

   1O fidan eğilir; o eğiliş, o görmezden geliş;

   2o görmezden geliş, o bilmezlik beni kırdı.

   Fidan bedenin eğilişi teğafüle, teğafül tecahüle bağlanır. Sevgilinin hareketinden ilgisizliğine uzanan zincir konuşucunun kırılışını açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   O seriñ kubbe-i hey'et kimedir aceb o kısmet

   O muhallebî letâfet kimiñ öñüne nişeste

   1O başın kubbe biçimli görünüşü kime kısmettir?

   2O muhallebi inceliği kimin önüne oturmuştur?

   Baş kubbeye, ten muhallebi inceliğine benzetilir. Kime kısmet sorusu bu bedensel yakınlığın erişilemezliğini hayranlıkla birlikte taşır; muhallebi benzetmesi yumuşaklık ve beyazlık çağrışımını da birlikte kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   İde mi göñül tahammül ruhuñ üzre âh o kâkül

   Nice kâkül âh o sünbül dökülünce deste deste

   1Gönül yüzünün üstündeki o kâküle dayanabilir mi?

   2Ne kâkülü; o sümbül deste deste dökülünce!

   Kâkül önce tek saç kümesi gibi anılır, sonra deste deste dökülen sümbüle büyür. Gönlün dayanamayışı renk, koku ve çokluk etkisinin sonucudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Saña cândan oldı mâ'il dil-i bî-karâr-ı Fâzıl

   Bu belâdan âh ne kâbil ola bir dakîka reste

   1Fâzıl'ın kararsız gönlü sana candan yöneldi;

   2bu beladan bir dakika kurtulmak nasıl mümkün olsun?

   Makta kararsız gönlün candan yönelişini kesinleştirir. Aşk “belâ”dır fakat kurtuluş ihtimali soru yoluyla baştan reddedilir; bir dakikalık kaçışın bile imkânsızlığı bağlılığın sürekliliğini vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle