Ol Şeh Ne Aceb Debdebe-i Bâhiresi Var

Sevgilinin gösterişli hükümdarlığı ve insanüstü güzelliği övülür; şair kendisini bu güzelliğin övünç kaynağı sayar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ol şeh ne aceb debdebe-i bâhiresi var

   Dil gibi huzûrunda turur maskarası var

   1O hükümdarın ne parlak bir görkemi var;

   2gönül gibi huzurunda duran bir soytarısı var.

   Sevgili şeh diye tahta çıkarılır, gönül huzurundaki maskaradır; bu fark aşk ilişkisinin eşitsiz düzenidir. Gönlün maskara konumunda durması, sevgilinin iktidarını yalnız görkemle değil âşığın kendi iç varlığını küçülten saray düzeniyle de görünür kılar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Evvel bakışında dilimi eyledi teshîr

   Allah ne aceb câzibe-i kâhiresi var

   1İlk bakışında gönlümü ele geçirdi;

   2Allah'ım, ne ezici bir çekim gücü var!

   İlk bakışın gönlü teshir etmesi çekiciliği siyasi fetih ve karşı konamaz egemenlik olarak anlatır. ‘Kâhire’ sıfatı çekimi hoş bir davet olmaktan çıkarır; ilk bakış, gönlün rızasını beklemeden onu hükmü altına alan ezici bir kuvvet gibi işler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hûrîdir ol âfet yâ perîdir ya melekdir

   Seyr eyle benî âdeme beñzer neresi var

   1O âfet huri midir, peri midir, melek midir?

   2Bak, insanoğluna benzeyen neresi var?

   Huri, peri ve melek seçenekleri sevgiliyi insan sınırının dışına taşır; soru onun insana benzemediğini ilan eder. Art arda gelen huri, peri ve melek soruları bir kimlik seçmez; insan kategorisinin bu güzelliği açıklamaya yetmediğini soru biçiminde duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ol tâze güli örselemiş bu gice ağyâr

   Gül-berg-i ruhunda kuzumuñ çok beresi var

   1Rakipler bu gece o taze gülü örselemiş;

   2kuzumun gül yaprağı yanağında çok yara var.

   Rakiplerin örselediği taze gül, yanaktaki izlerle narin ve yaralı bir güzellik sahnesi kurar. ‘Kuzum’ hitabının şefkati ile yanaktaki bereler arasındaki karşıtlık, rakibin müdahalesini soyut kıskançlıktan sevgilinin narin bedenindeki ize taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hûbân-ı cihâna n'ola fahriyye idersen

   Fâzıl gibi bir şâir-i pür-nâdiresi var

   1Dünya güzellerine karşı övünsen ne olur?

   2Fâzıl gibi eşsiz sözlü bir şairin var.

   Fâzıl kendi şiirini sevgilinin dünya güzelleri karşısında övünebileceği ayrı bir değer olarak sunar. Fahriyye, sevgilinin üstünlüğünü şairin sözüne bağlar: güzel Fâzıl'ın nadir şiirine sahip olduğu için başka güzeller karşısında övünebilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle