Rahm İder Yok Baña Hîç Nâlelerimden Gayrı

Beş bentlik müseddes, konuşucunun inilti, gözyaşı, âh ve yaralarından başka merhamet eden bulamadığını tekrarlar; insanlardan umudu kesip Tanrı yardımına yönelir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Rahm ider yok baña hîç nâlelerimden gayrı

   Hiçbir ağlar bulamam çeşm-i terimden gayrı

   Hem-demim yok dahı âh-ı şererimden gayrı

   Beni yoklar bulunur mı kederimden gayrı

   Bir yanar yok benüm içün cigerimden gayrı

   Bir acır mı bulunur yârelerimden gayrı

   1İniltilerimden başka bana merhamet eden yok;

   2yaşlı gözümden başka ağlayan bulamam.

   3Kıvılcımlı âhımdan başka yoldaşım yok;

   4kederimden başka beni yoklayan bulunur mu?

   5Ciğerimden başka benim için yanan yok;

   6yaralarımdan başka bana acıyan bulunur mu?

   İlk bent insan desteğinin yerini beden ve ses unsurlarıyla doldurur: inilti merhamet eder, göz ağlar, âh yoldaş, keder ziyaretçi olur. Nakarat ciğer ile yaraları tek yakın çevre yapar.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Beni şâd eyle diyü kimlere feryâd ideyim

   Kime takrîr-i gamum dil-i nâşâd ideyim

   Dahı kimden taleb-i himmet ü imdâd ideyim

   Dil-i nâ-şâdı bu hâletle nice şâd ideyim

   Bir yanar yok benüm içün cigerimden gayrı

   Bir acır mı bulunur yârelerimden gayrı

   1“Beni sevindir” diye kime feryat edeyim?

   2Gamımı kime anlatıp onun gönlünü de mutsuz edeyim?

   3Başka kimden himmet ve yardım isteyeyim?

   4Bu hâlde mutsuz gönlü nasıl sevindireyim?

   5Ciğerimden başka benim için yanan yok;

   6yaralarımdan başka bana acıyan bulunur mu?

   İkinci bent feryadın ve yardım isteğinin kime yöneltileceğini art arda sorar. Konuşucu gamını anlatarak bir başkasının gönlünü de kederlendirmek istemez; kendi mutsuz gönlünü bu hâlde sevindirmek ise cevapsız kalan son sorudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âh ü zâr itmedigim hâsılı bir dem yokdur

   Yine bir şefkat ider hâlime âdem yokdur

   Gûyiyâ şimdi cihân içre ki âlem yokdur

   Yâhûd ehl-i elem ü mihnete mahrem yokdur

   Bir yanar yok benüm içün cigerimden gayrı

   Bir acır mı bulunur yârelerimden gayrı

   1Kısacası âh edip ağlamadığım bir an yok;

   2hâlime şefkat gösteren bir insan yine yok.

   3Sanki şimdi dünya içinde insan topluluğu yok;

   4ya da acı ve sıkıntı ehline yakın kimse yok.

   5Ciğerimden başka benim için yanan yok;

   6yaralarımdan başka bana acıyan bulunur mu?

   Kesintisiz âh karşısında şefkat gösterecek insan yoktur; dünya sanki toplumsuzdur. Acı ehline mahrem bulunmaması yalnızlığı insan yokluğundan anlayış yokluğuna derinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Meded ey feyz-i Hudâ derdime bir çâre meded

   Âteş-i mihnete yandı dil-i bîçâre meded

   Sen eger itmez iseñ lutfla bir pâre meded

   Yâ kim itsün dil-i mihnet-keş-i gam-hâra meded

   Bir yanar yok benüm içün cigerimden gayrı

   Bir acır mı bulunur yârelerimden gayrı

   1Yardım et ey Tanrı'nın feyzi, derdime bir çare, yardım;

   2çaresiz gönül sıkıntı ateşinde yandı, yardım.

   3Sen lütufla biraz yardım etmezsen

   4gam yiyen, sıkıntı çeken gönle başka kim yardım etsin?

   5Ciğerimden başka benim için yanan yok;

   6yaralarımdan başka bana acıyan bulunur mu?

   Dördüncü bent insanlardan Tanrı'nın feyzine döner ve “meded” tekrarlarıyla doğrudan yardım ister. Çaresiz gönlün ateşi ancak ilahî lütfun küçük bir parçasıyla sönebilecek son aşamaya ulaşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ne arar var ne sorar hâl-i dil-i nâşâdı

   Herkesiñ şimdi vefâsızlık olup mu'tâdı

   Kimseye Fâzıl işitdiremedim feryâdı

   Kaldı dünyâda hemân merhametiñ bir adı

   Bir yanar yok benüm içün cigerimden gayrı

   Bir acır mı bulunur yârelerimden gayrı

   1Mutsuz gönlün hâlini ne arayan ne soran var;

   2şimdi vefasızlık herkesin alışkanlığı olmuş.

   3Ey Fâzıl, feryadı kimseye işittiremedim;

   4dünyada merhametin yalnız adı kaldı.

   5Ciğerimden başka benim için yanan yok;

   6yaralarımdan başka bana acıyan bulunur mu?

   Makta vefasızlığı herkesin alışkanlığı, merhameti yalnız adı kalmış değer sayar. Fâzıl'ın duyuramadığı feryat, nakaratın ciğer ve yaralara dönmesiyle şiirin kapalı yalnızlık çemberini tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle