Ölmeden derdâ dirîgâ yârı görsem bir dahı

Ölmeden önce sevgiliyi bir kez daha görme dileği, düşte görüş ihtimaliyle sürer; bülbül can, Ferhâd ve Mecnûn çağrışımları üzerinden büyüyen hasret, güneş yanağın karanlık geceyi sona erdireceği umuduyla kapanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ölmeden derdâ dirîgâ yârı görsem bir dahı

   Olmaz-ısa anı düşde bârî görsem bir dahı

   1Ah, yazık; ölmeden önce sevgiliyi bir kez daha görsem;

   2bu olmazsa bari onu düşümde bir kez daha görsem.

   Matla aynı dileği iki basamakta yineler: önce uyanıkken, bu olmazsa düşte görüş istenir. Derdâ ve dirîgâ ünlemleri ölüm sınırını öne çekerken bârî sözü arzunun küçültülmüş fakat vazgeçilmemiş son payını korur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dûr olalı gül yüzinden hastadur cân bülbüli

   İñlerem âh ol yüzi gülzârı görsem bir dahı

   1Gül yüzünden uzak kalalı can bülbülü hastadır;

   2ah, o yüzü gül bahçesi olanı bir kez daha görsem diye inlerim.

   Canın bülbüle, yüzün gül bahçesine dönüşmesi ayrılığı doğal eşinden koparılmış bir kuşun hastalığı gibi kurar. İnleme yalnız acıyı bildirmez; bülbülün gülzâra yeniden ulaşma isteğini ses hâlinde sürekli canlı tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dir idüm Kûh-ı belâda çekdügüm bir bir âha

   Ol lebi şîrîn şeker-güftârı görsem bir dahı

   1O tatlı dudaklı, şeker sözlüyü bir kez daha görsem

   2bela dağında çektiklerimi bir bir ah ederek anlatırdım.

   Kûh-ı belâ Ferhâd’ın dağını âşığın kişisel sıkıntı coğrafyasına çevirir. Anlatılacakların sözle değil bir bir ahla sıralanması, şeker sözlü sevgilinin karşısına acının kesik ve yakıcı dilini yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Cân virür kimdür didi ‘âlemde dilber bûseme

   Cân virem didüm ben ol bâzârı görsem bir dahı

   1Sevgili: Dünyada öpücüğüme can verecek kimdir, dedi;

   2ben de: O pazarı bir daha görsem can veririm, dedim.

   Sevgili öpücüğü satışa çıkaran bir soru sorar, âşık da bedeli hemen can olarak kabul eder. Bâzâr kelimesi konuşmayı alışverişe çevirse de fiyat pazarlığa açık değildir; yeniden görüş imkânı hayatın tamamına denk tutulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kurtılup zulmet şebinden gün togardı başuma

   Ey Muhibbî ol güneş ruhsârı görsem bir dahı

   1Ey Muhibbî, o güneş yanağı bir kez daha görsem

   2karanlık geceden kurtulur, başıma gün doğardı.

   Maktada ayrılık karanlık gece, sevgilinin yanağı ise bu geceyi bitiren güneştir. Günün başa doğması yalnız ortalığın aydınlanması değil, kişisel talihin değişmesidir; tekrar edilen görme dileği böylece kurtuluş şartına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle