Târîh-i Menzil

İbrahim'in onarılan evini üç beyitte kutlayan tarih, Râsim'in tebrik ziyaretini evin bilgi çevresine odak oluşuyla ve Kâbe benzetmesiyle bağlar; son dize yapının çekiciliğini tarih ibaresine dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Resm-i tebrîk-i hânesin Râsim

   Çün edâ eyledim o dem didim

   1Râsim olarak onun evini kutlama töresini

   2yerine getirince o anda şöyle dedim:

   Açılış beytinde mahlas hitap değil özne konumundadır: “edâ eyledim” ve “didim” birinci tekildir, yani töreyi yerine getiren de söyleyen de Râsim'in kendisidir. Kutlamanın bir “resm”i, yani töresi olduğu böylece baştan söylenir; söylenecek söz kendiliğinden doğmuyor, bir görevin karşılığı olarak doğuyor.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bu metâf-ı ma‘ârifi kıldıñ

   Ka‘be gûyâ idüp ne hoş termîm

   1Bu bilgi çevresinin ziyaret yerini

   2sanki Kâbe'ymiş gibi ne güzel onardın.

   İkinci beyit evi bir uğrak yerine çeviriyor: “metâf”, çevresinde dönülen yer demek. Kâbe benzetmesi bu dönüşü tavafa yaklaştırıyor, ama araya “gûyâ” giriyor ve benzetmeyi benzetme olarak tutuyor. Övülen iş de yapmak değil “termîm”, yani onarmak.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Tâk-ı dergâhına yazıñ târîh

   Hâne-i dil-rübâ-yı İbrâhîm

   1Kapısının kemerine şu tarihi yazın:

   2İbrahim'in gönül çeken evi.

   Son beyit yazının yerini gösteriyor: kapı kemeri. Tarih böylece kâğıtta kalmıyor, taşa geçmesi isteniyor. Kapanış dizesi bir kitabe cümlesi olarak kuruluyor; evi adlandırırken sahibinin adını da kapının üstüne yazmış oluyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle