Śāĥibü’l-ħayrāt olan Ĥacı Muĥammed eyledi

Başlığı Edirne Üsküdarı'nı gösteren manzume, Hacı Muhammed Ağa'nın Sinan Paşa'nın yaptırdığı harap hamamı kendi malıyla yenilemesini 1155 yılında tarihler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Śāĥibü’l-ħayrāt olan Ĥacı Muĥammed eyledi

   Bu ħarābe-zār olan ĥamāmı tecdįd ü bįnā

   1Hayırlar sahibi Hacı Muhammed,

   2bu harabeye dönmüş hamamı yenileyip kurdu.

   Hacı Muhammed ‘hayırlar sahibi’ diye tanıtılır ve harabeye dönmüş hamamı yenileyip yeniden kurar. İlk beyit yapan kişiyi, yapının bozulmuş önceki hâlini ve gerçekleştirilen iki aşamalı onarımı tek sebep-sonuç zincirinde toplar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yapmışıdı ibtidā gerçi Sinān Paşa velį

   Çok zamān kalup ħarāb oldı fenā-ender-fenā

   1Gerçi onu ilk başta Sinan Paşa yaptırmıştı;

   2uzun süre harap kalıp iyice kötüleşti.

   Hamamın ilk kurucusunun Sinan Paşa olduğu belirtilir; buna rağmen yapı uzun süre harap kalmış ve ‘fenâ içinde fenâ’ hâline gelmiştir. Tarihsel geçmişi anmak, yeni onarımın sıfırdan inşa değil ağır bozulmayı gideren ikinci hayat olduğunu açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ħayr idüp yapdı yeñiden mālını śarf eyleyüp

   ǾÖmrüñ efzūn eyleye anuñ cenāb-ı Kibriyā

   1Malını harcayıp hayır için yeniden yaptırdı;

   2yüce Tanrı onun ömrünü artırsın.

   Hacı Muhammed kendi malını harcayarak yapıyı yeniler ve bu harcama hayır diye değerlendirilir. Şair karşılık olarak Yüce Tanrı’dan onun ömrünü artırmasını ister; maddi fedakârlık ile dua edilen uzun ömür arasında karşılıklılık kurulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ĥarf-i menķūŧ ile tāriħ oldı bu mısraǾ Nažįr

   Kıldı bu ĥamāmı iĥyā Ĥacı Muĥammed Aġa

   1Ey Nazîr, bu dize noktalı harflerle tarih oldu:

   2Hacı Muhammed Ağa bu hamamı yeniden canlandırdı.

   Nazîr son mısranın noktalı harflerle tarih verdiğini açıklar. ‘Hamamı ihya etti’ sözü fiziksel tamiri yeniden canlandırma olarak adlandırırken Hacı Muhammed Ağa’nın adı, eylemi ve tarih hesabı aynı kesin cümlede birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle