Şefâ‘at Eyle Sultânım Ben Âsî vü Günâhkâra

Fahrî, peygamber aşkının gamıyla iki dünyada izzet ve mahşerde şefaat umudunu dile getirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şefâ‘at eyle sultânım ben âsî vü günâhkâra

   Ki zîrâ Yâ Resûla’llâh suçum çokdur yüzüm kara

   1Sultanım, ben asi ve günahkâra şefaat et;

   2çünkü ey Allah'ın elçisi, suçum çoktur, yüzüm karadır.

   Matla’da istek önce söylenir, gerekçe sonra: “ki zîrâ” bağlacı beyti bir savunma cümlesine çevirir. İleri sürülen gerekçe de lehte değil aleyhtedir; suçun çokluğu ve yüzün karası. Kul kendini aklayarak değil, suçlayarak talep eder.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Şefî‘im Yâ Resûla’llâh benim sensin hemân ancak

   Keremler eyle her demde Hudâ hakkı bu nâ-çâra

   1Ey Allah'ın elçisi, benim tek şefaatçim sensin;

   2Allah hakkı için bu çaresize her an cömert davran.

   Beyit tekliği vurgular: şefî‘ hemân ancak sensin. Başka kapı bırakılmayınca istek de reddedilemez hâle gelir. İkinci dizedeki “Hudâ hakkı” yemini ise ricayı yükseltir; nâ-çâr sıfatı da isteyenin elinde başka hiçbir araç kalmadığını söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gam-ı aşkuñla sultânım ciger pür-hûn gözüm pür-nem

   Hemân lutfuñla kalmışım cihânda oldum âvâre

   1Sultanım, aşkının gamıyla ciğerim kan dolu, gözüm yaş dolu;

   2yalnız lütfuna kaldım, dünyada avare oldum.

   Burada duygu bedene yerleşir: ciğer pür-hûn, göz pür-nem. Aşkın gamı iç organı kanatır, dışarıya ise yaş sızdırır. Âvâre sözcüğü de bu iç sarsıntının dünyadaki karşılığını verir; içi dolu olan kişi dışarıda yersiz yurtsuz dolaşmaktadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Senüñ aşkuñla âşıklar bulur izzet dü-âlemde

   Dahi zâhirde bâtında gönül derdine hem çâre

   1Âşıklar senin aşkınla iki dünyada onur bulur;

   2dışta ve içte gönül derdine de çare bulur.

   Beyit tekil yakarıştan genel hükme geçer: âşıklar aşkla dü-âlemde izzet bulur. Zâhir ve bâtın ayrımı burada da korunur, ancak vaat edilen şey mertebe değil çâre'dir. Gönül derdi böylece hem itibar hem şifa isteyen ikili bir yaraya dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bi-hakk-ı Sûre-i İhlâs kerem it Yâ Resûla’llâh

   Şefâ‘at eyle lutf ile bu Fahrî-i günâhkâra

   1İhlâs suresi hakkı için cömert davran ey Allah'ın elçisi;

   2bu günahkâr Fahrî'ye lütufla şefaat et.

   Kapanış duayı bir sureye bağlar: Bi-hakk-ı Sûre-i İhlâs. İstek artık kulun hâline değil, okunan metnin hürmetine dayandırılır. Ardından mahlas gelir ve şiirin başındaki “âsî vü günâhkâr” sıfatı bu kez Fahrî'nin adına bitiştirilerek kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle