Sînede evvel ne muhrik ârzûlar var idi

Her beyti geçmiş zaman kipiyle biten; eski arzuları, deli akan dereleri ve kendi nağmelerini yitiren şairin sonunda kendi susuşunu sorguladığı beş beyitlik gazel.

1. 1

   Sînede evvel ne muhrik ârzûlar var idi

   Lebde ser-keş âhlar âteşli hûlar var idi

   Günümüz Türkçesi +

   1Bir zamanlar göğsümde ne yakıcı arzular vardı.

   2Dudağımda başkaldıran âhlar, ateşli huylar vardı.

   Beyit yorumu +

   Gazel geçmiş zamanla açılıyor ve bugünü hiç tarif etmiyor. Eksik olan söylenmediği için kayıp daha ağır duruluyor: okur yokluğu, varlığın listesinden çıkarıyor.

2. 2

   Böyle bî-hâlet değildi gördüğüm sahrâ-yı aşk

   Anda mecnûn bîdler dîvâne cûlar var idi

   Günümüz Türkçesi +

   1Gördüğüm aşk çölü böyle tatsız değildi.

   2Orada mecnun söğütler, deli akan dereler vardı.

   Beyit yorumu +

   Söğüde ‘mecnun’, dereye ‘divane’ demek hem bitki adı hem ruh hâlidir. Çöl tatsızlaşınca deliliğini kaybediyor; Nedîm için asıl kayıp coşkunun değil, çılgınlığın gitmesi.

3. 3

   Ben bugün bir nev-bahâr-ı hüsn ü ân seyr eyledim

   Tarf-ı destârında sünbül gibi mûlar var idi

   Günümüz Türkçesi +

   1Bugün bir güzellik baharı seyrettim.

   2Sarığının kenarında sümbül gibi saçlar vardı.

   Beyit yorumu +

   Geçmişi anlatan gazelin ortasına bugün ait tek bir sahne giriyor. Bahar yeniden görünüyor ama uzaktan seyredilen bir şey olarak; şair artık içinde değil, kenarında duruyor.

4. 4

   Sen yine bir nev-niyâz âşık mı peydâ eyledin

   Kûyuna yer yer dökülmüş âb-ı rûlar var idi

   Günümüz Türkçesi +

   1Sen yine yalvaran yeni bir âşık mı buldun?

   2Mahallene yer yer dökülmüş yüz suları vardı.

   Beyit yorumu +

   ‘Yüz suyu dökmek’ deyimi burada gerçek bir sıvı gibi sokağa yayılıyor. Sevgilinin kapısının önü, onuru için yalvaranların bıraktığı izlerle kirlenmiş bir zemin hâline geliyor.

5. 5

   Ey Nedîm ey bülbül-i şeydâ niçün hâmûşsun

   Sende evvel çok nevâlar güft ü gûlar var idi

   Günümüz Türkçesi +

   1Ey Nedîm, ey çılgın bülbül, niçin susuyorsun?

   2Sende önceden çok nağmeler, çok söz vardı.

   Beyit yorumu +

   Şair kendi susuşunu bir başkasına sorar gibi soruyor. Beş beyit boyunca sayılan kayıpların sonuncusu sesin kendisi; gazel, söyleyecek şeyin bittiğini söyleyerek bitiyor.