Sînem Üzre Adedi Yok Dağların

Göğüsteki sayısız dağ yarası, gurbet ve sevgili hasretiyle büyür. Mezarın yol üstünde olmasını isteyen âşık, gelip geçenlerden merhamet bekler; elif gibi boyunun bükülmesi, aşkın bedende bıraktığı kalıcı izi tamamlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sînem üzre adedi yok dağların

   Çarh-ı felek saldın bulam dağların

   1Göğsümde sayısız aşk yarası vardır.

   2Feleğin çarkı üzerime dağ üstüne dağ yığdı.

   Göğüste sayısız yara dağı vardır; feleğin çarkı şairi yine dağların arasına savurur. Bedendeki izlerle dış coğrafya üst üste gelir ve acı, kaçılacak yer bırakmayan geniş bir araziye dönüşür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yâr elinden yârelidir bu sîne

   Boranına dumanına pûsine

   1Bu göğüs sevgilinin eliyle yaralandı.

   2Onun boranına, dumanına ve pusuna tutuldu.

   Sine sevgilinin eliyle yaralanmıştır; boran, duman ve pus da bu yaralı alanı kuşatır. İç acının üstüne çöken hava, görüşü ve nefesi daraltarak ayrılık duygusunu ağırlaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gurbette mekânım oldu yâd eller

   Şimdi yârin ellerini yâd eller

   1Gurbette yabancı ülkeler bana mekân oldu.

   2Şimdi sevgilinin elleri yabancı ellerdedir.

   Gurbette yabancı eller mekân olmuştur; şair şimdi sevgilinin ellerini de uzaktan anar. “El” kelimesinin iki anlamı, yabancı diyarla özlenen temas arasında dokunaklı bir geçiş kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Zemmedüben nite gerek yad eller

   Ben ermedim ayağının busine

   1Yabancı elleri nasıl kötüleyeyim?

   2Ben sevgilinin ayağını öpmeye bile erişemedim.

   Yabancıların nasıl kötülenmesi gerektiği sorulur; çünkü şair sevgilinin ayağını öpme muradına erişememiştir. Gurbet öfkesi, aslında kavuşamamanın ve hizmet gösterememenin kişisel acısından beslenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gönül can rahşıdır akıl oyandır

   Bana sun şerbet-i lâ’îin uyandır

   1Gönül canın atıdır; ey akıl, uyan.

   2Bana o yakut renkli dudaktan bir şerbet sun da uyanayım.

   Gönül canın atı, akıl ise onu uyandıran güçtür; şair yakut renkli şerbet ister. Hareket, bilinç ve içecek imgeleri, uyuşmuş ruhu yeniden ayağa kaldıracak bir canlılık arayışında birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Devâdır kim dizginine uyandır

   Tâ sînesin derûnuma bu sîne

   1Dizginine uyan kişi için bu şerbet devadır.

   2Basılı “tâ sînesin derûnuma bu sîne” parçasında iki “sîne”nin sözdizimsel bağı kesinleşmiyor.

   Dizgine uyandıran şeyin deva olduğu söylenir; sine iç dünyanın derinliğine kadar uzanır. At benzetmesi, duygunun başıboş koşmasını değil, iyileştirici bir yönlendirmeyle düzene girmesini bekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Kulağıma ses çalındı geçenler

   Kabrimi yol üzere salın geçenler

   1Geçenlerden kulağıma bir ses ulaştı.

   2Ey yolcular, mezarımı yol üzerine yapın.

   Kulağa geçenlerin sesi gelir; şair kabrinin yol üzerine yapılmasını ister. Ölümden sonra bile insan hareketinin yakınında kalma arzusu, unutulmama isteğini sıradan yolculara emanet eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Kani noldu bizden evvel geçenler

   Şefkat ile nazar etsin bu sîne

   1Bizden önce geçenler nerede, ne oldu?

   2Geçenler bu göğse şefkatle baksın.

   “Bizden önce geçenler nerede?” sorusu faniliği hatırlatır; yoldan geçenlerin bu sineye şefkatle bakması dilenir. Mezar, geçmişlerle gelecek yolcuları merhamet bakışında buluşturan bir durak olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Ömer dîvâneyim aklım yitirdim

   Elif kaddim bu gün kafa yetirdim

   1Ömer, deliye döndüm ve aklımı yitirdim.

   2Elif gibi düz boyum bugün kaf harfi gibi büküldü.

   Ömer aklını yitirmiş bir divanedir; elif gibi düz boyu bugün kaf harfi kadar bükülmüştür. Harf biçimleri, aşkın bedende yarattığı çöküşü yazının gözle görülür çizgilerine dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Mihnet köşesinde hasta yatırdım

    Ayın şını irgörünce bu sîne

    1Sıkıntı köşesinde hasta yatıyorum.

    2Basılı “ayın şını irgörünce bu sîne” parçasında harflerle “bu sîne” arasındaki yüklem bağı kesinleşmiyor.

    Şair mihnet köşesinde hasta yatarken ayın ve şın harflerinin bu sineye ulaştırılmasını ister. Harflerle kurulan gizli sevgili adı, yaranın tek devasını açıkça söylemeden işaret eder.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle