Şolmuş çiçeği başıma takmış ne revâdur

‘Ne revâdur’ sorusuyla ilerleyen gazel, solmuş çiçekten ateşe atılmaya ve yapılan iyiliği başa kakmaya kadar bir dizi haksızlığı sevgiliye yöneltir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şolmuş çiçeği başıma takmış ne revâdur

   Dildâr-ı hatt-âverdeye bakmak ne revâdur

   1Solmuş çiçeği başıma takmış; bu reva mıdır?

   2Yüzünde ayva tüyleri beliren sevgiliye bakmak reva mıdır?

   Solmuş çiçeğin başa takılması ve yüzünde ayva tüyleri beliren sevgiliye bakmanın sorgulanması aynı ‘ne revadır’ ölçüsünde birleşir. Güzelliğin tazeliğini yitirmesi ile ona erişimin yasaklanması, âşığa reva görülen uygunsuzluklar olarak sunulur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yâ Rab kulıñı nâz ü na‘îm ile büyütdüñ

   Soñra bırakup âteşe yakmak ne revâdur

   1Ey Rabbim, kulunu naz ve nimetle büyüttün;

   2sonra bırakıp ateşe yakmak reva mıdır?

   Konuşan, naz ve nimetle büyütülen kulun sonunda ateşe bırakılmasının adil olup olmadığını Rabbine sorar. Dua sitem biçimi alır. Tarihsel yakarış ilahi hükmü reddetmekten çok başlangıçtaki lütufla sonraki acı arasındaki anlaşılmaz farkı dile getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kanım yolıñı sulamağa hâzır iken hîç

   Boş yerlere sular gibi akmak ne revâdur

   1Kanım yolunu sulamaya hazırken,

   2boş yerlere sular gibi akmak reva mıdır?

   Âşığın kanı sevgilinin yolunu sulamaya hazırken boş yerlere su gibi akıtılması sorgulanır. Kan gönüllü fedakârlık için ayrılmış değerli sıvıdır; amaçsız kayıp haksızlık sayılır. Yol sulama imgesi, kurban oluşunu sevgiliye ulaşma hizmetine bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şimşek gibi ‘aşkuñ şereri dilde çıkarken

   Meyhânedeki bâdeyi çakmak ne revâdur

   1Aşkının kıvılcımı gönülde şimşek gibi çıkarken,

   2Meyhanedeki şarabı içmek reva mıdır?

   Aşk kıvılcımı gönülde şimşek gibi çıkarken meyhanedeki şarabı içmek veya kadeh tokuşturmak anlamsız bulunur. İç ateş zaten sarhoşluk ve coşku üretmektedir. ‘Bâdeyi çakmak’ tarihsel argo kullanımdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bir kimseye iyilik idüp soñra da Kânî

   Sohbet arasında başa kakmak ne revâdur

   1Ey Kânî, birine iyilik edip sonra da,

   2sohbet arasında başına kakmak reva mıdır?

   Kânî birine iyilik yaptıktan sonra sohbet arasında bunu başına kakmanın reva olmadığını söyler. Gazel sevgiliye yöneltilen şikâyetlerden genel ahlak ölçüsüne ulaşır. İyilik, karşıdakini borçlu ve mahcup bırakan hatırlatmaya dönüştüğünde kendi değerini kaybeder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle