Şu Dünyanın Ötesine

Dünyanın ötesini gördüğünü, mülk sahibi olduğunu, kusursuz insan bulduğunu veya ibadetini eksiksiz yerine getirdiğini söyleyen kişiyi tekrar eden bir nakaratla sorgular. Son dörtlük, manevi yolun rehbersiz bulunamayacağını vurgular.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şu dünyânın ötesine

   Vardım deyen yalan söyler

   Baştan başa safâsını

   Sürdüm deyen yalan söyler

   1Şu dünyanın ötesine

   2“Vardım” diyen yalan söyler

   3Baştan başa zevkini

   4“Sürdüm” diyen yalan söyler

   Dünyanın ötesine vardığını ya da bütün zevkini tükettiğini söyleyen kişi aynı nakaratla yalanlanır. Bilinemeyen son ile tüketilemeyen hayat hazzı, insanın deneyimini mutlaklaştırmasına karşı iki ayrı sınır çizer.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ark kazarlar argın argın

   Felek çevirmekte çerhin

   Bu dünyâda mal ü mülküm

   Vardır deyen yalan söyler

   1Yorgun argın ark kazarlar

   2Felek çarkını çevirmektedir

   3“Bu dünyada malım ve mülküm

   4Vardır” diyen yalan söyler

   Yorgun insanların ark kazması kalıcı emek görüntüsü verirken feleğin çarkı her şeyi çevirmeyi sürdürür. Bu hareket içinde mal ve mülke “benim” demek, değişen düzeni sahiplik sözüyle durdurma yanılgısıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kuru ağaçta olur gazel

   Kendi okur kendi yazar

   Ahdi bütün hüsnü güzel

   Vardır deyen yalan söyler

   1Kuru ağaçta gazel olur

   2Kendi okur, kendi yazar

   3“Sözüne bağlı, güzelliği kusursuz biri

   4Vardır” diyen yalan söyler

   Kuru ağaçta beliren gazel, verimsiz görünen yerde bile sözün kendiliğinden doğabileceğini düşündürür. Ardından kusursuz ahit ve güzellik iddiasının yalanlanması, insanda eksiksizlik arzusunu ironik biçimde bozar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Avcılar avlarlar bazı

   Hak’ka eylerler niyâzı

   Dâim beş vakit namazı

   Kıldım deyen yalan söyler

   1Avcılar av kuşunu avlar

   2Hakk’a yakarışta bulunurlar

   3“Her gün beş vakit namazı

   4Kıldım” diyen yalan söyler

   Av, yakarış ve beş vakit namaz aynı dörtlükte davranış ile beyan arasındaki mesafeyi açar. “Daima kıldım” diyenin yalanlanması ibadeti küçümsemez; süreklilik iddiasının insan zaafı karşısındaki kırılganlığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Şah Hatâyî’m der varılmaz

   Varılırsa da gelinmez

   Rehbersiz hiç yol bulunmaz

   Buldum deyen yalan söyler

   1Şah Hatâyî’m der: Oraya varılmaz

   2Varılsa da geri gelinmez

   3Rehbersiz hiçbir yol bulunmaz

   4“Buldum” diyen yalan söyler

   Ulaşılamayan ve ulaşılsa geri dönülemeyen yer, ölüm yahut manevi yolun geri dönüşsüz eşiği gibi kurulur. Rehbersiz yolu bulduğunu söyleyenin reddi, son dörtlüğü bireysel kesinlikten kılavuzluğa çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle