Tenezzüh

Gece yarısı ışığı yanan dağ evinin içini merak eder; konuşmadan tombalaya, savaş ve vergiden gazete ile dikişe uzanan olasılıkların hiçbirini kesinleştirmez.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Böyle gece yarısından sonra

   Ne diye ışık yanar bu dağ evinde?

   Ne yaparlar acaba içerdekiler?

   1Böyle gece yarısından sonra

   2Ne diye ışık yanar bu dağ evinde?

   3Ne yaparlar acaba içerdekiler?

   Şiir zamanı ve mekânı iki dizede kurar: gece yarısından sonrası, bir dağ evi. Işık burada bir manzara değil bir tuhaflıktır; “ne diye” sözü onu gereksiz bulur. Üçüncü dize merakı içeriye çevirir ve “acaba” ile şiirin geri kalanını tek bir soruya bağlar.

   Bütün üçlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Konuşurlar mı, tombala mı oynarlar?

   Belki o, belki bu..

   1Konuşurlar mı, tombala mı oynarlar?

   2Belki o, belki bu..

   İlk tahmin ikiye ayrılır: konuşmak ya da tombala oynamak. Biri sözü, öteki şansı gerektirir. Hemen ardından gelen “Belki o, belki bu..” seçim yapmayı reddeder ve üç noktayla asılı kalır; tahmin daha başlarken kendi kesinliğinden vazgeçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Konuşurlarsa ne konuşurlar?

   Muharebeden mi, vergilerden mi?

   1Konuşurlarsa ne konuşurlar?

   2Savaştan mı, vergilerden mi?

   Soru bir kademe daralır: konuşuyorlarsa konu nedir. Verilen iki seçenek gündelik değil kamusaldır — muharebe ve vergi. Dağ evinin içine yöneltilen merak böylece bir aile sahnesi değil, dışarıdaki dünyanın ağırlığını arar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Belki de hiçbir şey yapmazlar;

   Çocuklar uyumuştur,

   Efendi gazete okur;

   Ayali dikiş dikmektedir.

   1Belki de hiçbir şey yapmazlar;

   2Çocuklar uyumuştur,

   3Efendi gazete okur;

   4Karısı dikiş dikmektedir.

   Bu bölüm hiçbir şey yapmama ihtimalini açar ve tam orada şiirin en ayrıntılı sahnesini kurar: uyuyan çocuklar, gazete okuyan efendi, dikiş diken ayal. Üç kişi üç ayrı fiille sabitlenir; hareketsizlik sanılan şey aslında bölüşülmüş bir hane düzenidir. “Efendi” ve “ayal” sözleri dönemin erkek merkezli hane dilinden gelir, rol dağılımı editoryal olarak onaylanmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Onu da yapmazlar belki de.

   Kim bilir,

   Belki de yazılmaz

   Ne yaptıkları.

   1Onu da yapmazlar belki de.

   2Kim bilir,

   3Belki de yazılmaz

   4Ne yaptıkları.

   Kapanış az önce çizilen sahneyi de geri alır: “Onu da yapmazlar belki de”. “Kim bilir” ile bilgi iddiası bütünüyle bırakılır ve son iki dize meseleyi yaşamaktan yazmaya kaydırır — belki de ne yaptıkları hiç yazılmaz. Merak, cevapsızlıkla değil kayıtsızlıkla kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle