Târîḫ-i Vilâdet ber-Ṭarîḳa-i Ta‘lîm (T61)

İsmail adlı çocuğun doğumunu kaydeden sekiz beyit, yeni ay, akika kurbanı ve Kur’an yazısı imgelerini talim hattıyla kurulmuş ebced tarihinde birleştirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ṭoġdı bir nûr-ı mücessem eşref-i evḳâtda

   Ṭâli‘ oldı burc-ı sa‘d-ı aḥsen-i taḳvîmden

   1En kutlu vakitte cisimleşmiş bir nur doğdu;

   2en güzel yaratılışın uğurlu burcundan yükseldi.

   En kutlu vakitte doğan çocuk cisimleşmiş nur ve en güzel yaratılışın uğurlu burcundan yükselen talih olarak tasarlanır. Doğum, beden ile gökyüzü parlaklığını aynı anda taşır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Geldi bir maḫdûm-ı ‘âlî-ḳadr ya‘ni ‘âleme

   Maḳdemiyle oldı güm ekdâr heft-iḳlîmden

   1Yani dünyaya yüce değerli bir oğul geldi;

   2onun gelişiyle yedi iklimin kederleri kayboldu.

   Dünyaya yüce değerli bir oğlun gelişiyle yedi iklimin kederlerinin kaybolduğu söylenir. Evrensel sevinç, aile doğumunu bütün dünyaya yayılan methiye abartısıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Revnaḳ-ı gül-pûş eczâ-yı vücûd oldı sezâ

   Aṭlas-ı çarḫ itse pây-endâz aña ta‘ẓîmden

   1Varlığının parçaları gül örtülü bir güzellik kazandı;

   2felek atlasını saygıyla ayağının altına serse yeridir.

   Çocuğun bedeninin parçaları gül örtülü güzellik kazanır; felek atlasını ayağı altına saygıyla serse bunun yerinde olacağı söylenir. Kozmos, yeni doğanın hizmetine verilen tören eşyasına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sa‘d-ı ẕâbiḥ eylese n’ola fedâ ṣevr u ḥamel

   Aña ḳurbân-ı ‘aḳîḳa eyleyüp tekrîmden

   1Sa‘d-ı Zâbih, Boğa ile Koç’u feda etse şaşılmaz;

   2onu yüceltmek için akika kurbanı sunarak.

   Sa‘d-ı Zâbih göksel bir özel ad olarak Boğa ve Koç burçlarıyla aynı alanda kullanılır. Boğa, Koç ve akika sözleri doğum kutlamasını kurban çağrışımlarıyla çevreler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İbtidâ mâh-ı muḥarremde ṭulû‘ idüp bu sâl

   Mehdi nev-mehden yapıldı ḥıfẓ ola her bîmden

   1Bu yıl muharrem ayının başında doğdu;

   2beşiği yeni aydan yapıldı, her korkudan korunsun.

   Muharrem başında doğan bebeğin beşiği yeni aydan yapılmış gibi düşünülür ve her korkudan korunması dilenir. Ayın başlangıcı, hem takvim hem beşik biçimi olarak doğum zamanını işaretler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Baḫtı sa‘d u maḳdemi mes‘ûd olup ide Kerîm

   Zâide’l-a‘dâd-ı ‘ömrîn ḥarf-i fâ vü mîmden

   1Bahtını uğurlu, gelişini kutlu kılsın Yüce Tanrı;

   2ömrünü fe ve mim harflerinin sayısından daha çok etsin.

   Yüce Allah'tan çocuğun bahtını ve gelişini kutlu, ömrünü fe ile mim harflerinin sayısından daha uzun kılması istenir. Harf hesabı duanın süre ölçüsüne dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Ṭâhir anıñ kilk-i şevḳi meşḳ idüp bu mıṣra‘ı

   Ḳıṭ‘asında yazdı Râsim ḫâme-i ta‘lîmden

   1Tahir’in coşkulu kalemi bu dizeyi meşk etti;

   2Râsim de kıtasında talim yazısıyla kaydetti.

   Tahir'in coşkulu kalemi dizeyi meşk eder; Râsim de onu kıtasına talim yazısıyla geçirir. Doğum tarihi, iki kalem ve iki hat eylemi arasında ortaklaşa yazılmış görünür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Resm-i Ḳur’ân üzre ol târîḫ-i pâkîze budur

   Nûrdur İsmâ‘îl geldi ṣulb-i İbrâhîmden

   1Kur’an yazısı düzenindeki o temiz tarih şudur:

   2Nur olan İsmail, İbrahim’in soyundan geldi.

   Kur'an yazısı düzenindeki tarih, İsmail'in İbrahim'in soyundan gelen bir nur olduğunu bildirir. Son beyit çocuk adlarını peygamberî soy çağrışımıyla birleştirirken biyolojik bir tarih iddiası kurmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle