Berâ-yı Keştî-i Sultân Mahmûd

Sultan Mahmûd'un gemisi kırlangıç gibi kanat açan ve balık gibi denizde korkusuz ilerleyen güzel bir araç olarak övülür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Uçar kırlangıç-āsā per açup semt-i temāşāya

   Kanat büker yāħūd māhį gibi deryāda bį-pervā

   1Kırlangıç gibi kanat açıp seyir yönüne uçar;

   2ya kanadını büker ya da balık gibi denizde korkusuz gider.

   Gemi iki ayrı canlının hareketiyle anlatılır ve iki dize iki unsuru paylaşır: önce hava, sonra su. Yelken açmak ‘per açup’ diye kanatlandırılır, gidilen yer de bir liman değil ‘semt-i temâşâ’, yani seyredilecek taraftır. İkinci dize ‘yâhûd’ ile bir seçenek sunar; kanat bükülünce kuş balığa dönüşür ve hızın yerini ‘bî-pervâ’ sözcüğüyle korkusuzluk alır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Cenāb-ı pādişāh-ı Ǿālem-ārā cān Maĥmūda

   Mübārek ola yā Rab bu vālā keştį-i zįbā

   1Dünyayı süsleyen yüce padişah, sevgili Mahmûd'a,

   2ey Tanrı, bu yüce ve güzel gemi uğurlu olsun.

   Tasvir birden sahibine bağlanır ve unvan yığını dizeyi baştan sona doldurur; ‘âlem-ârâ’ sıfatının yanına konan ‘cân’ sözcüğü resmî hitaba beklenmedik bir yakınlık katar. İkinci dize betimlemeyi bırakıp duaya döner: istenen şey geminin sürati değil uğurudur. ‘Vâlâ’ ile ‘zîbâ’ yüceliği ve güzelliği son sözde birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle