Vâlih ü Hayrân Oldum Ben Resûl-i Ekremün

Şiir, peygamber hayalini gönülde kalıcı kılan hayranlığı ve onun hürmetine bağışlanma arzusunu anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Vâlih ü hayrân oldum ben Resûl-i Ekremün

   Dilde bâkîdir hayâli ol Resûl-i Ekremün

   1En yüce elçiye şaşkın ve hayran oldum;

   2o elçinin hayali gönülde kalıcıdır.

   Peygambere duyulan şaşkın hayranlık, hayalinin gönülde kalıcı oluşuyla anlatılır; sevgi içte silinmeyen görüntüdür. “Vâlih” ile “hayrân” yan yana konarak şaşkınlık ikiye katlanır; buna karşılık ikinci dizedeki “bâkî” aynı hâli sarsıntısız bir sürekliliğe çevirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Her-dem âbâd eyle Yâ Rabbî derûnum mülkini

   Fikri ile rûz-ı şeb dâ’im Resûl-i Ekremün

   1Ey Rabbim, iç dünyamın ülkesini her an bayındır et;

   2en yüce elçiyi gece gündüz sürekli düşünmekle.

   İç dünya ülkesinin peygamber düşüncesiyle bayındır olması istenir; gece gündüz hatırlamak sürekli imardır. Dua bu beyitte peygambere değil Rabbe yöneltilir; sevginin kendisi değil, onu besleyecek düşüncenin sürmesi istenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Rû-siyeh beyne’l-halâyık itme mahşerde beni

   Lutfun-ile hürmetine ol Resûl-i Ekremün

   1Mahşerde halkın arasında beni yüzü kara etme;

   2o elçinin hürmetine lütfunla koru.

   Mahşerde halk arasında yüzü kara kalmama, peygamber hürmetine dilenir; günah korkusu sevilen elçiye sığınır. “Beyne’l-halâyık” sözü mahşeri kalabalık bir meydan gibi kurar; korkulan şey ceza değil, o kalabalığın önünde tanınmaktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ol siyeh gîsûyı ham ender hamun fikri ile

   Âşık-ı şûrîdesi oldum Resûl-i Ekremün

   1O kıvrım kıvrım siyah saçın düşüncesiyle

   2en yüce elçinin perişan âşığı oldum.

   Kıvrım kıvrım siyah saç klasik sevgili dilini peygamber övgüsüne taşır; konuşan kendisini perişan âşık sayar. “Ham ender ham” ikilemesi kıvrımı sözcük düzeyinde de katlar; naat, gazelin sevgili tasvirini ödünç alırken ses oyununu da beraberinde alır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Yâ İlâhî bu günehkâr Fahrî’yi lutfun ile

   Hürmetine magfiret eyle Resûl-i Ekremün

   1Ey Allah'ım, bu günahkâr Fahrî'yi lütfunla

   2en yüce elçinin hürmetine bağışla.

   Günahkâr Fahrî'nin peygamber hürmetine bağışlanması istenir; hayranlık ahiret umuduna yönelen dua olur. İlk beyitte hayranlığın nesnesi olan ad, makta'da şefaat gerekçesine dönüşür; aynı redif önce sevgiyi, sonunda sığınmayı taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle