Vâsıl-ı Sırr-ı Hudâ Olam Diyen Gelsün Beri

Fahrî, Allah'ın sırrını ve zikir nurunu arayanları aşk âlemine çağıran davetkâr bir şiir söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Vâsıl-ı sırr-ı Hudâ olam diyen gelsün beri

   Tâlib-i nûr-ı likâ olam diyen gelsün beri

   1Allah'ın sırrına erişeyim diyen buraya gelsin;

   2buluşma nurunu arayayım diyen buraya gelsin.

   Redif bir davet sesidir ve şiir bir tellâl çağrısı gibi açılır. Çağrılan kişi bir sıfatla değil kendi sözüyle tarif edilir: ‘olam diyen’. Şart, erişmiş olmak değil erişmeyi istediğini söylemektir; eşiğe konan ölçü bir derece değil, açıkça dile getirilmiş bir niyettir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sûretin ma‘nâya tebdîl eyleyen nefsin bilür

   Zâhidâ müşkil-güşâ olam diyen gelsün beri

   1Biçimini anlama dönüştüren nefsini bilir;

   2ey zahit, güçlükleri çözen olayım diyen buraya gelsin.

   İlk dize ölçüyü koyar: biçimini anlama çeviren kendi nefsini bilir. İkinci dizede zahide seslenilmesi, davetin dine uzak olana değil ibadetle meşgul olana yöneltildiğini gösterir; eksik sayılan şey ibadetin kendisi değil, onun anlama dönüştürülmemiş olmasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nûr-ı Ahmed’le dem-â-dem âşinâ olmakdayız

   Her demüm cümle safâ olsun diyen gelsün beri

   1Ahmed'in nuruyla her an tanışıyoruz;

   2her anım bütünüyle huzur olsun diyen buraya gelsin.

   Beyit ilk kez çoğul birinci kişiye geçer ve çağıran tarafın kim olduğunu belli eder: nurla ‘âşinâ’ olanlar. ‘Dem-â-dem’ ile ‘her demüm’ arasındaki yankı da sürekliliği hem davet edenin hem davet edilenin ortak ölçüsü hâline getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   ‘Âşık u sâdık olan tâliblere itdüñ salâ

   Nûr-ı zikre âşinâ olam diyen gelsün beri

   1Âşık ve içten arayanlara çağrı yaptın;

   2zikir nuruyla tanışayım diyen buraya gelsin.

   Şiir burada kendi eylemini adlandırır: yapılan şey ‘salâ’dır, yani yüksek sesle herkese duyurulan çağrı. Çağrının muhatabı da ikiye ayrılır — âşık ve sâdık. Coşku tek başına yeterli sayılmaz, yanına sözünde durmak eklenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ‘Âlem-i ‘aşkı tecellî eyledik de Fahrîyâ

   Vâsıl-ı Hak olmuşuz tâlib olan gelsün beri

   1Ey Fahrî, aşk âlemini görünür kıldığımızda

   2Hakk'a eriştik; arayan buraya gelsin.

   Son beyitte davetin gerekçesi açıklanır: çağıranlar yolu kendileri yürümüştür. ‘Olmuşuz’ geçmiş zamanı, ilk beyitteki ‘olam diyen’ istek kipiyle karşılaşınca şiir bir vaat değil tanıklık hâline gelir; çağrı, gidilmiş bir yolun ardından geriye dönülerek yapılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle