Vardım nazlı yarin ziyaretine

Baştan sona “dedim–dedi” ile yürüyen bir söyleşme. Her dörtlük aynı yerde biter: “ama varamam”. Sevgilinin reddi bir küskünlük değil, son dörtlükteki “kabir” kelimesiyle anlaşılan bir imkânsızlıktır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Vardım nazlı yarin ziyaretine

   Dedim kalk gidelim dedi varamam

   Dedim bu kadar mı vazgeldin benden

   Dedi vazgelmedim ama varamam

   1Nazlı yârimi ziyarete gittim

   2Kalk gidelim dedim, gelemem dedi

   3Benden bu kadar mı vazgeçtin dedim

   4Vazgeçmedim dedi, ama gelemem

   Şiir ilk dizede kurduğu sahneyi hiç değiştirmez: bir gidiş, bir soru, bir ret. “Ziyaret” kelimesi burada henüz iki anlamlıdır — hem sevgiliye uğramak hem mezar ziyareti. Redif “varamam” isteksizlik değil güçsüzlük bildirir; “vazgelmedim ama” kalıbı sevgiyi ayakta tutup buluşmayı imkânsız kılar.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dedim kuzulara nasıl dayandın

   Dedi evel Allah sana güvendim

   Dedim aşkın ile otlara yandım

   Dedi biliyorum ama varamam

   1Kuzulara nasıl dayandın dedim

   2Allah'a, bir de sana güvendim dedi

   3Aşkınla otlara kadar yandım dedim

   4Biliyorum dedi, ama gelemem

   Şair yakınmayı kırdan devşirilmiş bir dille sürdürür: kuzular, otlar. “Kuzulara nasıl dayandın” sorusu geride bırakılan canlıları — sürüyü ya da çocukları — ima eder. “Evel Allah” halk dilinde “önce Allah, sonra sen” demektir; kadının tek dayanağı bu sıralamadır, o yüzden reddi bir emanet gibi söylenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dedim senin ile ahdım var idi

   Dedi ki dünyada bahtım var idi

   Dedim benden gönlün ne tez faridi

   Dedi farımadı ama varamam

   1Seninle sözleşmemiz vardı dedim

   2Dünyada bir bahtım vardı dedi

   3Gönlün benden ne çabuk soğudu dedim

   4Soğumadı dedi, ama gelemem

   İki taraf da geçmiş zamanda konuşuyor: “ahdım var idi”, “bahtım var idi”. Ahd ile baht yalnız kafiyeli değil, karşıt da — biri insanın verdiği söz, öbürü ona verilen pay. “Farımak” Sivas ağzında usanıp vazgeçmek demektir; şair suçlar, kadın aynı fiili olumsuzlayarak iade eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dedim Ruhsat mıdır elde irâdın

   Dedi ki mahşere kaldı muradım

   Dedim beni kabirde mi aradın

   Dedi arıyorum ama varamam

   1Dedim: elindeki irade bir izin midir

   2Muradım mahşere kaldı dedi

   3Beni kabirde mi aradın dedim

   4Arıyorum dedi, ama gelemem

   Mahlas dizeye kelime olarak giriyor: “ruhsat” hem şairin adı hem “izin” demek, soru bu çift anlam üstünde döner. Buluşma dünyadan alınıp mahşere ertelenince “varamam” bir mesafe değil bir zaman ölçüsü olur. Son iki dize kimin öldüğünü belirsiz bırakır: kabri anan şairdir, arayan ise kadın.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle