Yâ Resûla’llâh Kerem Eyle Bu Âsî Bendeñe

Fahrî, yaşlı ve günahkâr bir kul olarak mahşerde utandırılmamak için peygamberden şefaat diler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yâ Resûla’llâh kerem eyle bu âsî bendeñe

   Eyleme mahşerde rüsvâ kıl şefâ‘at bendeñe

   1Ey Allah'ın elçisi, bu asi kuluna cömert davran;

   2mahşerde rezil etme, kuluna şefaat et.

   Kul kendini âsî diye tanıtarak açar; yani af dilemeden önce suçu kabul eder. İkinci dizede istenen şey ceza indirimi değil, mahşerde rüsvâ olmamaktır. Redifteki “bendeñe” de bağı kurar: isteyen yabancı biri değil, muhatabın kendi kuludur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ümmetüñden pîr ü âciz bir günâhkâr mücrimim

   Lutf idüp Hakdan recâ eyle şefâ‘at bendeñe

   1Ümmetinden yaşlı, güçsüz ve günahkâr bir suçluyum;

   2lütfedip Hakk'tan dile, kuluna şefaat et.

   Beyit üç sıfatı üst üste yığar: pîr, âciz, günâhkâr. Sonuncusu mücrim sözüyle hukuk diline çekilir. İkinci dize de aracılığın yönünü açıklar; peygamberden istenen bağışlamak değil, Hakk'tan dilemektir. Şefaat böylece yetki değil, ricacılık olarak tanımlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   ‘Kurretü’l-ayneyn’ olan devletlüler hürmetine

   Âciz ü dermânda kaldım kıl şefâ‘at bendeñe

   1Göz nuru olan kutlu kişiler hürmetine

   2güçsüz ve dermansız kaldım, kuluna şefaat et.

   Burada dua başkalarının hatırına dayandırılır: “kurretü'l-ayneyn” denilen devletlüler hürmetine istenir. Kul kendi elinde bir dayanak bulamadığı için başkalarının değerini öne sürer; hemen ardından gelen âciz ü dermânda ifadesi bu boşluğu açıkça itiraf eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sen şefâ‘at itmez iseñ olurum ben dûzahî

   Dûzahîden olmayayım kıl şefâ‘at bendeñe

   1Sen şefaat etmezsen cehennemlik olurum;

   2cehennemlik olmayayım, kuluna şefaat et.

   Beyit tek bir şart cümlesiyle kurulur ve karşılığı çıplak biçimde söylenir: şefaat olmazsa dûzahî olunacaktır. Bu, şiirin en az süslenmiş dizesidir; korku benzetmeye başvurmadan adını koyar ve ikinci dize de o adı bir kez daha yineleyerek yalvarışı sertleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu günâhkâr Fahrîyi itme hacîl rûz-ı cezâ

   Çâr-ı yâruñ hürmetine kıl şefâ‘at bendeñe

   1Bu günahkâr Fahrî'yi hesap gününde utandırma;

   2dört dostun hürmetine kuluna şefaat et.

   Kapanışta genel ümmet dili yerini özel isme bırakır; Fahrî hesap gününde utandırılmamayı ister. Dayanak yine dışarıdandır: çâr-ı yâr hürmetine. Böylece şiir baştan sona kendi hakkını değil, başkalarının hatırını öne süren bir dilekçe biçiminde tamamlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle