Yâr İçün Ben Hayran Oldum Kimseler Dahletmesin

Şair sevgili uğruna yanıp kebap olduğunu ve kimsenin aşkına karışmamasını ister. Sofunun öğüdünü reddeder, sevgiliye sarılmayı hac sevabından üstün sayar ve Ömer’in bu bağlılıktan hiçbir koşulda vazgeçmeyeceğini ilan eder.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yâr içün ben hayran oldum kimseler dahletmesin

   Yanup cânâ büryan oldum kimseler dahletmesin

   1Sevgili için şaşkına döndüm; kimse karışmasın.

   2Ey sevgili, yanıp kebap oldum; kimse karışmasın.

   Hayranlık ve kebap gibi yanma, aşkın zihni ve bedeni birlikte ele geçirdiğini gösterir. “Kimseler dahletmesin” nakaratı şairin acıdan yakınmakla birlikte dışarıdan çözüm ya da müdahale istemediğini vurgular.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hak bilür kim senden özge Yâr-ı garım yok benim

   Ölmüşüm yolunda anın kimseler dahletmesin

   1Allah bilir, senden başka sığınak dostum yok.

   2Onun yolunda ölmüşüm; kimse karışmasın.

   Sevgili tek “yâr-ı gâr”, yani mağara dostu ve sığınaktır. Onun yolunda ölmek bile kişisel seçime dönüşür; şair aşkının doğruluğuna Allah’ı tanık tutarak çevrenin itirazını değersizleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Eylerim medh ü senâlar dilberi âr etmezem

   Bana her dem cevrederse ben ana zâr etmezem

   1Sevgiliyi överim; bundan utanmam.

   2Bana her zaman eziyet etse de ona inleyip yakınmam.

   Övgüden utanmamak ve cefaya rağmen yakınmamak aşkı meslek ahlakına çevirir. Şair “sanatım budur” derken sevgiliyi sevmeyi öğrenilmiş ve ustadan devralınmış bir yol sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   San’atım mahbûbu sevmek gayrı ben kâr etmezem

   Üstadımdan böyle gördüm kimseler dahletmesin

   1İşim sevgiliyi sevmektir, başka bir iş yapmam.

   2Ustamdan böyle gördüm; kimse karışmasın.

   Usta vurgusu aşkı bireysel hevesten geleneğe bağlar. Kimsenin karışmaması talebi bu nedenle yalnız özgürlük değil, ehli olmayanların bir sanatın yöntemine müdahale etmemesi çağrısıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Geçti günüm gice gündüz âh ile hem zâr ile

   Âşıkın yanmaz vücûdu niçe yüz bin nâr ile

   1Günüm gece gündüz ah ve feryatla geçti.

   2Âşığın bedeni yüz bin ateşle nasıl yanmasın?

   Gece gündüz ah etmek ve yüz bin ateşte yanmak âşıklığın beklenen bedelidir. Şair soruyla bu yanışı doğal sayar; acı, yanlış seçim kanıtı değil gerçek aşkın zorunlu işareti olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Hacca varmaktan sevabdır bir sarılmak yâr ile

   İşidüp te bu kelâmı sofiler dahletmesin

   1Sevgiliye bir kez sarılmak hacca gitmekten daha sevaptır.

   2Sofular bu sözü duyup da karışmasın.

   Sevgiliye sarılmayı hacdan üstün sayan dize bilinçli biçimde sarsıcıdır. Sofulara “karışmayın” denmesi, dinî ölçüyle aşk tecrübesinin değerini tartmaya çalışan otoriteye açık bir meydan okumadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Bu Ömer gulâmın oldu gün begün cânım sana

   Sofinin pendi gerekmez oldu şimdi bir yana

   1Bu Ömer senin kulun oldu; canım günbegün sana bağlıdır.

   2Sofunun öğüdü artık gerekmez, bir yana dursun.

   Ömer’in kulluğu günbegün artan bir bağlılıktır. Sofu öğüdünün yana bırakılması, şairin artık dış rehbere ihtiyaç duymadığını ve kendi aşk deneyimini yeterli ölçü saydığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Dişeler eyle ferâgat gelse âlem bir yana

   Fâriğ olmam ben yarımdan kimseler dahletmesin

   1Basılı “Dişeler” yüzeyi açık değildir; âlem bir yana gelse de vazgeç denildiği anlaşılır.

   2Ben sevgilimden vazgeçmem; kimse karışmasın.

   Basılı “Dişeler” yüzeyi çözülmeden aktarılır; fakat devamındaki âlem bir yana gelse de vazgeçme çağrısı açıktır. Şair tam bu baskı karşısında sevgiliden ayrılmayacağını son kez bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle