Sevgiliyle bir sırrımız var; ey kasvet, kenarda dur

Şair kasveti kişileştirerek sevgiliyle arasındaki sır ve eğlenceye engel olmamasını ister. Kanlı gözyaşının ve eski mihnetin yeterli olduğunu, kasvetin iyi sözle görünse de başkalarını yoklayıp kendisine gelip geçtiğini söyler. Onu insana kararsızlık veren, sevimsiz bir misafir olarak uzaklaştırır; Ömer sonunda pişmanlık gecelerinde şaziliği çağırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yâr ile bir sırrımız var gel kasâvet şöyle dur

   Bir taraftan olma sen engel kasâvet şöyle dur

   1Sevgiliyle bir sırrımız var; gel, ey kasvet, kenarda dur.

   2Bir taraftan engel olma; ey kasvet, kenarda dur.

   Kasvet bir insan gibi karşıya alınır ve sevgiliyle paylaşılan sırrın önünden çekilmesi istenir. Duyguya mekânda yer gösterilmesi, şairin iç karanlığını edilgen kader değil uzaklaştırılabilir davetsiz kişi saydığını gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Mahfî arz etsem gerek işret behişt esâsına

   Tutma gel dâmânımız çengel kasâvet şöyle dur

   1Gizlice eğlencenin cennet temelini anlatmam gerekir.

   2Gel, eteğimize çengel takma; ey kasvet, kenarda dur.

   Gizli konuşma eğlenceyi cennet temeline oturtacaktır; kasvetin eteğe çengel takması bu yolculuğu durdurur. Mutluluk planı ile onu aşağı çeken ağırlık somut hareketler üzerinden karşılaştırılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dîdemizden niçe bir aksun yürüsün kanlu yaş

   Gel yeter derdin yeter arz etme kılma sen telâş

   1Gözümüzden kanlı yaş daha ne kadar akıp gitsin?

   2Gel, derdin yeter; yeni dert gösterip telaş çıkarma.

   Kanlı gözyaşının yeterince aktığı söylenir ve kasvetten yeni dertle telaş çıkarmaması istenir. Şair acının varlığını inkâr etmez; yalnız aynı yaranın sürekli yeniden sunulmasına sınır koyar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   İmtihân olmak ise kasdın bana yek başa baş

   Çengimiz mihnetledir evvel kasâvet şöyle dur

   1Amacın beni sınamaksa karşıma tek başına çık.

   2Çengimiz önceden beri mihnetle kuruludur; ey kasvet, kenarda dur.

   Kasvet sınamak istiyorsa tek başına karşıya çıkmalıdır; çünkü şairin çengi eskiden beri mihnetle bağlıdır. Mücadele çağrısı, uzun acı deneyiminden doğan yorgun fakat açık bir direnç gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ben kasâvet değilim dersin söze geldikçe sen

   Yahşi cansın nutkile gerçi yüze geldikçe sen

   1Söz sırası geldikçe ‘Ben kasvet değilim’ dersin.

   2Karşımıza geldiğinde sözünle iyi bir can gibi görünürsün.

   Kasvet kendisini inkâr edip güzel sözle iyi biri gibi görünür. Duygunun yanıltıcılığı, ad ile davranış arasındaki fark üzerinden açılır; konuşma tonu onun verdiği karanlığı gizleyemez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   İlleri gâhîce yoklarsın bize geldikçe sen

   Bir görünür bir geçersin gel kasâvet şöyle dur

   1Bize her gelişinde başkalarını da ara sıra yoklarsın.

   2Bir görünür bir geçersin; gel, ey kasvet, kenarda dur.

   Başkalarını yoklayıp şaire bir görünüp bir geçmesi, kasvetin süreksiz ama tekrarlanan ziyaretini anlatır. Tam gitmemesi, iç huzuru bozan duygunun fırsat buldukça geri dönüşünü görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Fikre sa’yın çok velî yaklaşmaz âkildir bana

   Âdemi dîvâne eylersin karâr olmaz sana

   1Düşünmeye çok çalışırsın ama akıllı kişi bana yaklaşmaz.

   2İnsanı divane edersin, sende kararlılık bulunmaz.

   Kasvet çok düşünür, yine de akıllı kişi şaire yaklaşmaz; insanı divane edip kendisi kararsız kalır. Düşünce görüntüsü gerçek hikmet üretmez, tersine zihni düzeninden çıkaran verimsiz kuruntuya dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   İki üç gün ırak ol gelme sakın benden yana

   Sevmedi cânım seni mükmel kasâvet şöyle dur

   1İki üç gün uzak kal; sakın bana doğru gelme.

   2Canım seni sevmedi; ey kasvet, basılı “mükmel” nitelemesi açık değildir, kenarda dur.

   Şair kasveti birkaç gün uzağa gönderir ve canının onu sevmediğini açıkça söyler. Soyut kederle yapılan bu kişisel konuşma, ruh hâlini tanıyıp ona mesafe koymaya yönelik bilinçli bir irade taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Ey Ömer âh-i nedâmetle geçer hep günümüz

   Âlemi bîdâr eder tâ subh olunca ünümüz

   1Ey Ömer, bütün günümüz pişmanlık ahıyla geçiyor.

   2Sesimiz sabaha kadar dünyayı uyanık tutar.

   Ömer’in günleri pişmanlık ahıyla, geceleri dünyayı uyandıran sesle geçer. Kişisel uykusuzluk çevreye yayılan gürültü olur; kasvet yalnız içe kapanma değil herkese duyulan uzun bir inilti üretir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Niçe bir bu mihnet ü zilletle geçsin günümüz

    Kandesin ey şâzilik gel gel kasâvet şöyle dur

    1Günümüz bu sıkıntı ve aşağılanmayla daha ne kadar geçsin?

    2Neredesin ey şazilik; gel, gel; kasvet kenarda dursun.

    Sıkıntı ve aşağılanmanın ne kadar süreceği sorulurken şazilik çağrılır. Son dize kederi kovmakla yetinmez, onun boşalttığı yere neşe ve hafifliği davet ederek şiire olumlu karşılık verir.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle