Yetmiş iki buçuk millet dileği

Dört dörtlüğün her ikinci ve dördüncü dizesi aynı: sabahtan yalvarmak. Nefes duayı kişisel bir istek olmaktan çıkarıp bütün insanlığın dileğine bağlıyor, sonra da kabulün şartını koyuyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yetmiş iki buçuk millet dileği

   Yaradana yalvarırım sabahtan

   Ol zaman dolanır Hakkın meleği

   Yaradana yalvarırım sabahtan

   1Yetmiş iki buçuk milletin dileğiyle

   2sabahtan Yaradan'a yalvarırım.

   3O vakit Hakk'ın meleği dolaşır;

   4sabahtan Yaradan'a yalvarırım.

   Nefes duayı kişisel istekten çıkarıp yetmiş iki buçuk milletin ortak dileğine bağlıyor; halk dilinde bu sayı kimsenin dışarıda kalmadığı bir toplamdır. Nakarat dörtlüğün yarısını kaplayınca yalvarmak söylenen bir söz olmaktan çıkıp tekrarlanan bir işe dönüşüyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Herkes metaını alır satışır

   Hak Muhammed Ali cara yetişir

   Cümle kuşlar yuvasında ötüşür

   Yaradana yalvarırım sabahtan

   1Herkes malını alıp satmaya durur,

   2Hak, Muhammed, Ali imdada yetişir.

   3Bütün kuşlar yuvasında ötüşür;

   4sabahtan Yaradan'a yalvarırım.

   Sabah üç sesle birden açılıyor: pazarın alışverişi, üçlemenin imdadı, kuşların ötüşü. "Car" eski hukuk dilinde bağırarak istenen yardımdır, mahkemeye değil göğe çağrılıyor. Bektaşî üçlemesi pazarla kuş sesinin arasına sıkıştığı için soyut kalmıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Seher vakti oldu nasıldır haller

   Ol zaman açılır kırmızı güller

   Sabahtan kapular açıktır derler

   Yaradana yalvarırım sabahtan

   1Seher vakti geldi, hâller nasıldır?

   2O vakit kırmızı güller açılır.

   3Sabahleyin kapıların açık olduğunu söylerler;

   4sabahtan Yaradan'a yalvarırım.

   İki açılma üst üste biniyor: gül açılıyor, kapı açık duruyor. Aynı fiil bahçeyle dergâhı bağlıyor, dua da o aralıktan geçiyor. "Derler" ise bilgiyi şairin iddiası olmaktan çıkarıp yola ait bir aktarmaya çeviriyor; sabahı makbul saat ilan eden o, şair değil.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kul Himmet üstadım yolu kurdular

   Kafeste ötüyor kumru tutular

   Hak’ka yarar dilek kabul dediler

   Yaradana yalvarırım sabahtan

   1Kul Himmet üstadım, yolu kurdular;

   2kafeste kumrular, tutular ötüyor.

   3Hakk'a yarayan dileğe "kabul" dediler;

   4sabahtan Yaradan'a yalvarırım.

   İkinci dörtlükte kuşlar yuvasında ötüyordu, burada kafeste ötüyor; aynı ses ikinci kez duyuluyor ama bu kez dışarısı yok. Kapanış duanın şartını da koyuyor: kabul edilen her dilek değil, "Hak'ka yarar" olanı. Kaynaktaki "tutular" yazımına dokunulmadı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle