Yüzüm Kara Günâhım Çok Efendim

Fahrî, rahmetten umut kesmeden gece gündüz istiğfar eden günahkârın yakarışını işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yüzüm kara günâhım çok efendim

   Gice gündüz dirim estağfiru’llâh

   Senüñ ihsânına had yok efendim

   Gice gündüz dirim estağfiru’llâh

   1Yüzüm kara, günahım çok efendim;

   2gece gündüz ‘Allah'tan bağışlanma dilerim’ derim.

   3Senin ihsanının sınırı yok efendim;

   4gece gündüz ‘Allah'tan bağışlanma dilerim’ derim.

   Açılışta kulun sınırsız günahı ile efendinin sınırsız ihsanı aynı ölçüsüzlükte karşılaşır; had yok ifadesi ikincisini birincisinin üstüne çıkarır. Nakaratın bu bentte iki kez dönmesi, sonraki bentlerde tek dönüşle yetinecek düzenin ölçüsünü baştan verir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kuluñ işi müdâm cürm-i hatâdır

   Saña lâyık olan ‘afv ü ‘atâdır

   Efendimsin saña düşen ‘atâdır

   Gice gündüz dirim estağfiru’llâh

   1Kulun işi sürekli suç ve hatadır;

   2sana yaraşan bağış ve armağandır.

   3Efendimsin, sana düşen vermektir;

   4gece gündüz ‘Allah'tan bağışlanma dilerim’ derim.

   İkinci bent bir iş bölümü kurar: sürekli hata kulun işi, bağış ile armağan ise efendinin işidir. Lâyık ve düşen sözcükleri affı bir merhamet dileği olmaktan çıkarıp muhatabın konumunun gereği gibi sunar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Didüñ ‘Lâ teknatû min rahmeti’llâh’

   Bize lutf idüp Kur’ânda Allâh

   Ümîdim kesmezim her demde va’llâh

   Gice gündüz dirim estağfiru’llâh

   1‘Allah'ın rahmetinden umut kesmeyin’ dedin;

   2ey Allah, Kur'an'da bize lütfederek.

   3Vallahi hiçbir zaman umudumu kesmem;

   4gece gündüz ‘Allah'tan bağışlanma dilerim’ derim.

   Üçüncü bentte konuşan, umudunu kendi kararına değil alıntıladığı buyruğa dayandırır; önce ayet anılır, gerekçe sonra gelir. Va’llâh yemini istiğfarı alışkanlık cümlesi olmaktan çıkarıp verilmiş bir söz hâline getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kerem eyle hacîl itme İlâhâ

   Rûz-ı cezâ lutf it İlâhâ

   Niyâzım bu durur senden İlâhâ

   Gice gündüz dirim estağfiru’llâh

   1Cömert davran, utandırma ey Allah'ım;

   2hesap gününde lütfet ey Allah'ım.

   3Senden dileğim budur ey Allah'ım;

   4gece gündüz ‘Allah'tan bağışlanma dilerim’ derim.

   Bu bentte üç dize de aynı seslenişle biter; yakarış bir istekler listesi değil, tek bir ismin üst üste çağrılmasıdır. İstenen şey de tektir: hesap gününde utandırılmamak, yani cezadan önce mahcubiyetten korunmak.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu Fahrî-i günâhkâra kerem it

   Günâhını bağışla suçun ‘afv it

   Kerem eyle niyâzını kabûl it

   Gice gündüz dirim estağfiru’llâh

   1Bu günahkâr Fahrî'ye cömert davran;

   2günahını bağışla, suçunu affet.

   3Cömert davran, yakarışını kabul et;

   4gece gündüz ‘Allah'tan bağışlanma dilerim’ derim.

   Son bentte şair kendinden üçüncü kişi olarak söz eder; bağışlanması istenen kişi, isteyenle aynı olduğu hâlde uzaktan gösterilir. En son istek af değil, isteğin kabulüdür; yakarış böylece kendi üstüne kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle