Zâhid beni görür de sanur ki safâm var

Zâhidin dışarıdan verdiği huzur hükmünü bozan gazel, kırık gönlü ve gizli meclisi anlatır; insanlara vefasızlığını kabul ederken aşka sadakatini korur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Zâhid beni görür de sanur ki safâm var

   Ya‘nî cihânda dilber-i sâhib-vefâm var

   1Zâhid beni görür de huzurum var sanır.

   2Yani dünyada vefalı bir sevgilim olduğunu düşünür.

   Zâhid konuşanı dışarıdan görüp huzurlu ve dünyada vefalı sevgiliye sahip sanır. Matla görünüş ile iç gerçeklik arasındaki farkı kurar. Tarihsel zâhid tipi inancı değil, âşığın hâlini yaşamadan yüzeyden hüküm veren bakışı temsil eder.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Eşkeste olmada yine dâ’im kedû-yı dil

   Bilür felek şamâra tayanur kafâm var

   1Gönül kabağı yine sürekli kırılmaktadır.

   2Felek bilir; tokada dayanacak bir başım var.

   Kabağa benzetilen gönül sürekli kırılır; felek de konuşanın tokada dayanacak başı olduğunu bilir. Kırılgan kap ile darbe alan beden aynı eziyeti iki ölçekte gösterir. Dayanıklılık huzur kanıtı değil tekrar eden şiddete maruz kalmanın sonucudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yıldızdan oldı bezmime ehl-i birûn ırak

   Ol deñlü çeşm-i düşmene şimdi hafâm var

   1Meclisimin dışındakiler yıldızlar kadar uzağa düştü.

   2Şimdi düşman gözünden o kadar gizlenmişim.

   Meclis dışındakiler yıldızlar kadar uzağa düşmüş, konuşan düşman gözünden bütünüyle gizlenmiştir. Uzaklık ve hafâ meclisi koruyan iki sınırdır. Şairin yalnızlığı yoksunluk kadar mahrem alanını dış bakıştan saklama tercihi olarak da görünür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sırrımda âyet ü tenezzül okunmada

   Kim nûş iderse katre meyümden şifâm var

   1Sırrımda ayet ve iniş okunmaktadır.

   2Şarabımdan bir damla içene şifa vardır.

   Şairin sırrında ayet ve iniş okunur; meyinden bir damla içene şifa bulunduğu söylenir. Vahiy çağrışımıyla meyhane dili tarihsel şiir paradoksunda yan yana gelir. Bu imge güncel tıbbi veya dinî iddia değil, sözün dönüştürücü gücünü büyüten mübalağadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kânî egerçi itmez isem kimseye vefâ

   Sad sad hezâr şükr ki ‘aşka vefâm var

   1Ey Kânî, gerçi kimseye vefa göstermezsem de,

   2aşka vefam olduğu için yüz binlerce şükür.

   Kânî kimseye vefa göstermediğini kabul etse de aşka bağlı kaldığı için yüz binlerce şükreder. İnsan ilişkilerindeki kusur ile soyut aşka sadakat ayrılır. Makta özrü bütünüyle silmez; şair kendi eksikliğini itiraf ederek tek kalıcı bağlılığını öne çıkarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle