Zâhid Bize Ta'n Eyleme

Muhyiddin Abdal, zahidin kınamasına karşı Halvetî yolunu, nefis mücadelesini, Ali sevgisini ve tarikat silsilesini savunur; delilik suçlamasını manevî üstünlüğe çevirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Zâhid bize ta'n eyleme

   Hak ismin okur dilimiz

   Sakın efsâne söyleme

   Hazrete varır yolumuz

   1Zahit, bizi ayıplama

   2Dilimiz Hakk’ın adını okur

   3Sakın bunu masal sayma

   4Yolumuz Hazret’e varır

   Zahidin ayıplamasına karşı Hakk’ın adını okuyan dil ile Hazret’e ulaşan yolu savunan açılış. Zâhid Bize 1 kaynağı “Zâhid bize ta'n eyleme / Hak ismin okur dilimiz / Sakın efsâne söyleme / Hazrete varır yolumuz” dizilerini verir; Zâhid Bize 1 moderni “Zahit, bizi ayıplama / Dilimiz Hakk’ın adını okur / Sakın bunu masal sayma / Yolumuz Hazret’e varır” olur. Zâhid Bize 1 içinde Halvetîlik yönü korunur.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Halvetî yolun güderiz

   Çekilür Hak'ka gideriz

   Gazâ-yi ekber ederiz

   Hazret-i Ali'dir ulumuz

   1Halvetî yolunu izleriz

   2Dünyadan çekilip Hakk’a gideriz

   3En büyük mücadeleyi nefisle veririz

   4Büyüğümüz Hazret-i Ali’dir

   Halvetî çekilişini nefisle büyük mücadeleye ve Hazret-i Ali önderliğine bağlayan tarikat beyanı. “Halvetî yolun güderiz / Çekilür Hak'ka gideriz / Gazâ-yi ekber ederiz / Hazret-i Ali'dir ulumuz” Zâhid Bize 2 kaynak akışıdır; “Halvetî yolunu izleriz / Dünyadan çekilip Hakk’a gideriz / En büyük mücadeleyi nefisle veririz / Büyüğümüz Hazret-i Ali’dir” Zâhid Bize 2 güncel okumasıdır. Zâhid Bize 2 için silsile bağı öne çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Her kim bu tarîka girdi

   Hasan-ı Basrî'ye irdi

   Her seher okunur virdi

   Seyyid Yahyâ'dır pîrimiz

   1Bu yola her kim girdiyse

   2Hasan-ı Basrî’ye ulaştı

   3Her seher duasını okur

   4Pirimiz Seyyid Yahyâ’dır

   Hasan-ı Basrî, seher virdi ve Seyyid Yahyâ adlarıyla manevi silsileyi belirleyen kıta. Zâhid Bize 3 özgün sırası “Her kim bu tarîka girdi / Hasan-ı Basrî'ye irdi / Her seher okunur virdi / Seyyid Yahyâ'dır pîrimiz” biçimindedir; Zâhid Bize 3 hizalı aktarımı “Bu yola her kim girdiyse / Hasan-ı Basrî’ye ulaştı / Her seher duasını okur / Pirimiz Seyyid Yahyâ’dır” olarak kalır. Zâhid Bize 3 Halvetîlik izleğini taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Erenlerin çokdur yolu

   Cümlesine dedik beli

   Ko desünler bize deli

   Usludan yeğdir delimiz

   1Erenlerin yolu çoktur

   2Hepsine evet dedik

   3Bırak bize deli desinler

   4Delimiz akıllıdan yeğdir

   Eren yollarının çokluğunu kabul edip deliliği akıllılıktan üstün gören tersine değerleme. Zâhid Bize 4 tanık yüzeyi “Erenlerin çokdur yolu / Cümlesine dedik beli / Ko desünler bize deli / Usludan yeğdir delimiz” sözlerini verir; Zâhid Bize 4 okur yüzeyi “Erenlerin yolu çoktur / Hepsine evet dedik / Bırak bize deli desinler / Delimiz akıllıdan yeğdir” dizilerini sunar. Zâhid Bize 4 silsile çizgisini sürdürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Tevhid eden deli olmaz

   Allah deyen mahrum kalmaz

   Her seher açılur solmaz

   Bahâra irer gülümüz

   1Tevhit eden deli olmaz

   2Allah diyen mahrum kalmaz

   3Her seher açılır, solmaz

   4Gülümüz bahara erişir

   Tevhit zikrini mahrumiyetten kurtuluş ve her seher açan solmaz gül imgesiyle anlatan bölüm. Zâhid Bize 5 içindeki “Tevhid eden deli olmaz / Allah deyen mahrum kalmaz / Her seher açılur solmaz / Bahâra irer gülümüz” dizilişi, Zâhid Bize 5 için “Tevhit eden deli olmaz / Allah diyen mahrum kalmaz / Her seher açılır, solmaz / Gülümüz bahara erişir” aktarımıyla eşleşir. Zâhid Bize 5 Halvetîlik vurgusunu belirginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Sayılmayız parmağ ile

   Tükenmeyiz kırmağ ile

   Taşramızdan sormağ ile

   Kimse bilmez ahvâlimiz

   1Parmakla sayılacak kadar az değiliz

   2Kırmakla tükenmeyiz

   3Dış görünüşümüzü sormakla

   4Kimse hâlimizi bilemez

   Topluluğun sayılamaz ve kırılamaz oluşunu dış görünüşten anlaşılamayan iç hâlle açıklayan savunma. Zâhid Bize 6 doğrudan kaynağı “Sayılmayız parmağ ile / Tükenmeyiz kırmağ ile / Taşramızdan sormağ ile / Kimse bilmez ahvâlimiz” şeklindedir; Zâhid Bize 6 doğal karşılığı “Parmakla sayılacak kadar az değiliz / Kırmakla tükenmeyiz / Dış görünüşümüzü sormakla / Kimse hâlimizi bilemez” sırasını izler. Zâhid Bize 6 tevhit anlamını sınırlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Muhyî sana olan himmet

   Âşık isen câna minnet

   Elif Allah mim Muhammed

   Kisvemizdedir dalımız

   1Muhyî, sana erişen yardım budur

   2Âşıksan can vermek minnettir

   3Elif Allah’ı, mim Muhammed’i gösterir

   4Dalımız derviş giysimizdedir

   Muhyî’ye yönelen himmeti elif, mim ve derviş giysisindeki dal işaretleriyle sonuca bağlayan kapanış. Zâhid Bize 7 özgün sözleri “Muhyî sana olan himmet / Âşık isen câna minnet / Elif Allah mim Muhammed / Kisvemizdedir dalımız”, Zâhid Bize 7 modern satırları “Muhyî, sana erişen yardım budur / Âşıksan can vermek minnettir / Elif Allah’ı, mim Muhammed’i gösterir / Dalımız derviş giysimizdedir” olarak okunur. Zâhid Bize 7 tasavvuf odağını tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle