Zaḥmımız cānāne söylenmiş devā söylenmemiş

Söylenmiş ve söylenmemiş karşıtlığı yara ile deva, macera ile istek, can parası ile kavuşma malı arasında dolaşır; şiir, irfan mecmuasında benzersizlik iddiasıyla biter.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Zaḥmımız cānāne söylenmiş devā söylenmemiş

   Mācerā söylenmiş ammā müdde’ā söylenmemiş

   1Yaramız sevgiliye söylenmiş, ama devası söylenmemiş;

   2macera anlatılmış, fakat asıl istek söylenmemiş.

   Yara sevgiliye bildirilmiş, fakat çare dile getirilmemiştir; macera anlatılmış, asıl istek saklı kalmıştır. Beyit, çok söz söylemek ile gerekli sözü söyleyememek arasındaki eksik iletişimi iki paralel cümlede kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Öyle mest itmiş mey-i naḫvet nigāh-ı yāri kim

   Meclisinde söylenenler gūyiyā söylenmemiş

   1Kibir şarabı sevgilinin bakışını öyle sarhoş etmiş ki

   2meclisinde söylenenler sanki hiç söylenmemiş.

   Kibir şarabı sevgilinin bakışını sarhoş ettiği için onun meclisinde söylenenler söylenmemiş gibi etkisiz kalır. Sarhoşluk burada konuşana değil bakışa bağlanır; ikinci dize sözün neden karşılık bulmadığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   ‘Āzim-i dergāhına luṭf-ı ḫoş-āmed itmemiş

   Geçmemiş yāre ricā çün bį – riyā söylenmemiş

   1Dergâhına yönelene hoş geldin lütfunda bulunmamış;

   2çünkü sevgiliye içten bir rica ulaşmamış.

   Sevgili, dergâhına yönelene hoş geldin lütfu göstermemiştir; içten söylenmemiş rica da ona ulaşmamıştır. Beyit, kabul edilmeyişi yalnız sevgilinin tavrına değil, başvurunun samimiyet eksikliğine de bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Naḳd-i cān elde meta‘ vuṣlına ammā daḫi

   Bulmamış bāzār-ı germiyyet behā söylenmemiş

   1Can parası elde, kavuşma malı da ortada;

   2ama alışveriş kızışmamış, bedeli söylenmemiş.

   Can sermayesi elde ve kavuşma malı ortada olsa da pazar canlanmaz, çünkü bedel söylenmemiştir. Ticaret sözlüğü, istek ile karşılık mevcutken bile açık bir değer belirlenmeyince alışverişin başlayamadığını anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Arasañ mecmū‘a-i ‘irfānı miŝli mün‘adim

   Böyle pākįze ġazel de Yüsriyā söylenmemiş

   1İrfan mecmuasını arasan benzeri yoktur;

   2ey Yüsrî, böylesine temiz bir gazel de söylenmemiş.

   İrfan mecmuasının benzerinin bulunmadığı iddiası, böylesine temiz bir gazelin de söylenmediği övgüsüyle birleşir. Yüsrî mahlası maktada şiirin kendisini değerlendirme konusu yapar; hüküm şairin öz övgüsüdür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle