Zencįr-bend-i zülf-i nigāre duḫūl ile

Zülf zinciriyle açılan gazel iki beyitten sonra hicve döner: itibarın ödülü bilgisize düşmüş, eşek sürücüsü at sürüsüyle öne geçmiştir. Karışmayan içkiler, akılsız ile akıl sahibinin bir arada oturamayacağına örnek olur; sonunda gönül şehrini gam hırsızlarına karşı kadeh bekler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Zencįr-bend-i zülf-i nigāre duḫūl ile

   İtdiñ ķarār būseligiñde uṣūl ile

   1Sevgilinin zülfüne zincirle bağlanarak girince

   2öpücük alma işinde usulünce karar kıldın.

   Zülf zinciri burada hapis değil bir giriş yoludur: bağlanmak, sevgiliye ulaşmanın usulü sayılır. “Karar itmek” sözü kaçışın bittiğini söyler; öpücük almak bile bir düzene ve sıraya bağlanmıştır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İtmiş iḥāṭa ḫāl-i ruḫuñ sebz-i ḫaṭṭ-ı nev

   Ṭolmuş meṭāfı ka’beniñ Āl-i resūl ile

   1Yeni ayva tüyü, yanağının benini çevrelemiş;

   2Kâbe'nin tavaf yeri peygamber ailesiyle dolmuş.

   Yanaktaki ben ile yeni çıkan ayva tüyü, Kâbe ile onu çevreleyen kalabalığa benzetilir. Beyit yüzü kutsal bir mekân gibi kurarken tavaf edenleri de tüylerin sıklığıyla sayıya döker.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nā-dāna degdi öñdül-i meydān-ı ʻitibār

   Tāzįdedür Caḥḥāş-ı zemāne ḫuyūl ile

   1İtibar meydanının ödülü bilgisize düştü;

   2zamanın eşek sürücüsü at sürüsüyle öne geçiyor.

   Gazel burada aşktan hicve döner: itibar meydanının ödülü bilgisize düşmüştür. Eşek sürücüsünün at sürüsüyle öne geçmesi yarışın kendisini değil hakemliğini eleştirir; zamanın seçimi tersine dönmüştür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Āmįziş idemez ʻaraķ u meyle berş ü beng

   Hem - ṣoḥbet olamaz bülehā zü’l- ʻuķūl ile

   1Rakı ile şarap, afyon ve esrarla karışamaz;

   2akılsızlar da akıl sahipleriyle sohbet edemez.

   Karışmayan içkiler bir mantık örneği olarak kullanılır: rakı ile afyon nasıl birbirine katılmazsa akılsız da akıl sahibiyle aynı sofrada oturamaz. Hiciv benzetmesini meclisin kendi kurallarından alır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Düzdān ġam maķarr idemez şehr-i ḫāṭırı

   Ṣubaşıdır piyāle duṭar Yüsrį ķol ile

   1Gam hırsızları gönül şehrini karargâh edinemez;

   2Ey Yüsrî, kadeh subaşıdır, kolundan tutar.

   Makta gönlü bir şehir, gamı da o şehre giremeyen hırsız takımı yapar. Kadehin subaşı ilan edilmesi güvenliği içkiye devretmektir; koldan tutan el hem koruyan hem sarhoş eden eldir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle