Âşıkım Bir Dil-rubâya

Vefasız fakat eşsiz güzele tutulmayı anlatan kısa şarkı, cefaya dayanamayan âşığın merhamet talebini; servi boy, uzun ümit ve iki kat belayla dile getirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Âşıkım bir dil-rubâya

   Bir civân-ı bî-vefâya

   Tâkatim yokdur cefâya

   Rahm idiñ ben mübtelâya

   1Gönül alan birine âşığım;

   2vefasız bir gence.

   3Eziyete dayanacak gücüm yok;

   4ben tutulmuşa merhamet edin.

   İlk bent sevgiliyi hem gönül alan hem vefasız diye tanımlar. Konuşucunun cefaya gücü kalmadığı için merhamet istemesi, çekimle zarar arasındaki dengesizliği doğrudan ifade eder.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Şûhdur gâyet güzeldir

   Her edâsı bî-bedeldir

   Âşıka tûl-i emeldir

   Bak şu reftâr u edâya

   1Çok cilveli ve güzeldir;

   2her tavrı eşsizdir.

   3Âşık için sonu gelmeyen bir arzudur;

   4şu yürüyüş ve tavra bak.

   Cilve, güzellik ve eşsiz eda sevgiliyi âşık için sonu gelmeyen arzunun odağına dönüştürür. ‘Tûl-i emel’ isteğin uzunluğunu taşırken yürüyüşün ayrıca gösterilmesi soyut övgüyü bedensel hareketle görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kâmeti serv-i bülendim

   Şîvekârım şehlevendim

   Gel benüm kendi efendüm

   Merhamet kıl ben gedâya

   1Boyu yüce servidir;

   2cilveli, yiğit sevgilimdir.

   3Gel, benim kendi efendim;

   4ben yoksula merhamet et.

   Servi boylu şehlevend efendi, konuşucu ise yoksul kul konumundadır. Merhamet çağrısı bu toplumsal hiyerarşiyi aşk ilişkisine aktararak yaklaşma kararını bütünüyle sevgiliye bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Fâzılıñ hâli yamândır

   Kârı hep âh u figândır

   Yanmada hayli zamândır

   Uğramışdır dü-belâya

   1Fâzıl'ın hâli kötüdür;

   2işi bütünüyle âh ve feryattır.

   3Uzun zamandır yanıyor;

   4iki kat belaya uğramıştır.

   Makta Fâzıl'ın işini âh ve feryat, uzun hâlini yanış olarak özetler. “İki bela” hem aşk ile vefasızlık hem güzellik ile cefa gibi çift yükleri tek kapanışta toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle