Bâ'is-i Derd ü Cefâdır Firkatin

Ayrılık her anı ceza gününe çeviren ve sabır kolunu kıran beladır; buna rağmen sevgilinin eziyeti düşünülünce geçici zevk de doğurur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bâ'is-i derd ü cefâdır firkatiñ

   Hâsılı mihnet-fezâdır firkatiñ

   1Ayrılığın dert ve eziyet sebebidir;

   2sonuçta ayrılığın sıkıntıyı artırır.

   İlk beyit firkati özne yapar: ayrılık yalnız durum değil dert üreten etkin güçtür. Mihnet-fezâ sözü acının zamanla çoğaldığını, ‘hâsılı’ bağlacı ise ikinci mısranın ilkini özetleyip hükmü kısaltarak pekiştirdiğini gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gayrı bilmem neydigin ammâ baña

   Her demi rûz-ı cezâdır firkatiñ

   1Başka ne olduğunu bilmem ama benim için

   2ayrılığının her anı ceza günüdür.

   Her anın ceza gününe dönmesi kronolojik zamanı ahlaki hesap sahnesine çevirir. Konuşucu ayrılığın başka tanımını bilmediğini ihtiyatla söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ger-şikest olsa n'ola bâzû-yı sabr

   Hîç çekilmez bir belâdır firkatiñ

   1Sabır kolu kırılmış olsa şaşılır mı?

   2Ayrılığın hiç dayanılmayacak bir beladır.

   Sabır bir kola benzetilir ve dayanılmaz yük altında kırılır. Ger-şikest koşulu, bu kırılışın şaşırtıcı değil beklenir sonuç olduğunu vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Fikr idince lîk cevr-i gamzeñi

   Ol zamân zevk ü safâdır firkatiñ

   1Ama yan bakışının eziyetini düşününce

   2ayrılığın o zaman zevk ve rahatlık olur.

   Gamzenin eziyeti hatırlanınca ayrılık kısa süreli korunma gibi zevk verir. Bu dönüş, kavuşmanın bile acı içerdiği aşk düzenini açığa çıkarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Herkesi Fâzıl gibi zâr ü harâb

   İtmege pek mübtelâdır firkatiñ

   1Ayrılığın herkesi Fâzıl gibi inleyen ve harap

   2etmeye pek düşkündür.

   Makta ayrılığı kişileştirip herkesi harap etmeye müptela sayar. ‘Mübtelâ’ sıfatı âşıktan alınıp ayrılığa devredilir: tutkun olan artık seven değil, sevenleri inleten ayrılığın kendisidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle