Başım

Başını gövdesine konmuş yabancı bir ifrit sayan, dertlerini o başın kanlı lokması olarak gören ve bir an dinginlik için bütün şöhreti bırakan on altı dizelik şiir.

1. 1

   Bî-haber gövdeme gelmiş konmuş,

   Müteheyyiç, mütekallis bir baş;

   Ayırır sanki bu baştan etimi

   Ömr-i ehrâma muâdil bir yaş!..

   Günümüz Türkçesi +

   1Habersizce gövdeme gelmiş konmuş,

   2heyecanlı, kasılmış bir baş;

   3sanki bu baştan etimi

   4piramitlerin ömrüne denk bir yaş ayırıyor!..

   Dörtlük yorumu +

   Baş bedenin parçası değil, üstüne konmuş bir yabancı. Aradaki mesafe yaşla ölçülünce zihin kendi bedeninden bin yıl uzaklaşıyor: et genç, baş yaşlı.

2. 2

   Ürkerim kendi hayâlâtımdan,

   Sanki kandır şakağımdan akıyor;

   Bir kızıl çehrede âteş gözler

   Bana güya ki içimden bakıyor.

   Günümüz Türkçesi +

   1Kendi hayallerimden ürkerim,

   2sanki şakağımdan kan akıyor;

   3kızıl bir yüzdeki ateş gözler

   4bana içimden bakıyor sanki.

   Dörtlük yorumu +

   Korkunun kaynağı dış dünya değil, şairin kendi hayali. Bakan gözler içeriden geldiği için kaçacak yer kalmıyor; ayna dışta değil kafatasında.

3. 3

   Bu cehennemde yetişmiş kafaya

   Kanlı bir lokmadır ancak mihenim,

   Ah ya Rabbî, nasıl birleşti

   Bu çetin başla bu suçsuz bedenim?

   Günümüz Türkçesi +

   1Bu cehennemde yetişmiş kafaya

   2çektiğim dertler ancak kanlı bir lokmadır;

   3ah ya Rabbi, bu çetin başla

   4bu suçsuz bedenim nasıl birleşti?

   Dörtlük yorumu +

   Baş burada düşünen organ değil beslenen bir yaratık; yediği şey şairin kendi çektikleri. Soru Tanrı'ya yöneliyor ama cevap beklemiyor, yalnız suçu paylaştırıyor.

4. 4

   Dişi, tırnakları geçmiş tenime

   Gövdem üstünde duran ifrîtin;

   Bir küçük lâhza-i ârâma feda

   Bütün âlâyişin nam ü sıytin!..

   Günümüz Türkçesi +

   1Dişi, tırnakları tenime geçmiş,

   2gövdemin üstünde duran o ifritin;

   3küçük bir dinginlik ânına feda olsun

   4bütün gösteriş, ad ve ün!..

   Dörtlük yorumu +

   İfrit dışarıdan gelmiyor, şairin kendi başıdır; tırnakları kendi tenine geçmiş. Sonda takas açık: bir an dinginlik için şair bütün şöhretini verir.