Bedava

Parasız olan tabiat ile parayla ölçülen insan hayatını aynı ‘bedava’ sözcüğünde karşılaştıran şiir, özgürlüğün kelle fiyatına olduğu bir dünyada esirliğin de bedava oluşunu acı bir ironiye dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bedava yaşıyoruz, bedava;

   Hava bedava, bulut bedava;

   Dere tepe bedava;

   Yağmur çamur bedava;

   1Hiç para ödemeden yaşıyoruz;

   2hava da bulut da ücretsiz;

   3dere de tepe de ücretsiz;

   4yağmur da çamur da ücretsiz.

   Açılıştaki tekrar ilk bakışta sevinçli bir bolluk duygusu kurar. Fakat ücretsiz olanların hepsi insanın üretmediği şeylerdir: hava, bulut, arazi ve yağmur. Şiir böylece ‘yaşamak’ ile yalnızca tabiatta bulunmak arasındaki farkı daha ilk dört dizede hazırlıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Otomobillerin dışı,

   Sinamaların kapısı,

   Camekânlar bedava;

   1Otomobillerin dışı,

   2sinemaların kapısı,

   3vitrinler bedava.

   Şehirde bedava kalan şey, nesnelere sahip olmak değil onların dışında durmaktır. Otomobilin içi, sinemanın gösterimi ve vitrindeki mal paraya bağlıdır; şiirin kurduğu kişi yalnız dış yüzey ve eşiklerle karşılaşır. ‘Bedava’ burada bir imkândan çok içeri alınmamanın adı olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Peynir ekmek değil ama

   Acı su bedava;

   1Peynirle ekmek ücretsiz değildir ama

   2acı ya da mineralli su ücretsizdir.

   En temel besin parayla alınırken ‘acı su’ karşılıksızdır; deyim, içimi güç ya da mineralli suyu çağrıştırır. Önceki bölümdeki vitrin düzeni burada sofraya taşınır: gerekli olan ücretli, daha az arzulanan şey bedavadır. ‘Ama’ bağlacı bu eşitsizliği tek dönüşte görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kelle fiyatına hürriyet,

   Esirlik bedava;

   Bedava yaşıyoruz, bedava.

   1Özgürlüğün bedeli insanın canıdır;

   2tutsaklık bedavadır;

   3bedava yaşıyoruz, bedava.

   Son bölüm şiirin bütün önceki tekrarlarını tersine çevirir. Hürriyetin fiyatı para değil ‘kelle’, yani hayattır; esirlik ise kendiliğinden ve karşılıksız gelir. İlk dize artık neşeli okunamaz: bedava yaşamak, özgür ve insanca yaşamakla aynı şey değildir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle