Belį dimez Şeh-i devr-i zemāne müflis-i mest

Yoksul sarhoşun meclisteki hâlini kuru yaş tartışması, tövbe ihtimali ve nergis göz imgesiyle kurar; maktada şarap ile yan bakışın bedendeki etkisini bir araya getirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Belį dimez Şeh-i devr-i zemāne müflis-i mest

   Ġarįb neş’e virür ehl-i ḥāle meclis-i mest

   1Zamanın hükümdarı yoksul sarhoşa 'evet' demez;

   2sarhoşun meclisi hâl ehline tuhaf bir neşe verir.

   Zamanın hükümdarı yoksul sarhoşa olumlu cevap vermezken sarhoş meclisi hâl ehline alışılmadık bir neşe verir. Beyit, siyasal onaydan yoksunluk ile mecliste paylaşılan iç tecrübeyi karşı karşıya getirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   ‘Aceb mi olsa semekden semāña neş‘e-resān

   Müdām ‘arbede-i baḥŝ-i raṭb ü yābis-i mest

   1Balıktan göğe neşe ulaştırsa şaşılır mı,

   2sarhoşun kuru ile yaş tartışmasının sürekli kavgası?

   Balıktan göğe uzanan genişlik, sarhoşun yaş ile kuru üzerine bitmeyen tartışmasının neşeyi her yere yaymasını abartılı biçimde anlatır. Soru, bu kavgayı gerçek bir kozmik olay diye değil taşkınlık ölçüsü diye kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ḳarįn-ı tevbe olur iḥtimāli ḫavfı ile

   Bes oldı lafẓına dönmez zebān-ı keyyis-i mest

   1Korku ihtimaliyle tövbeye yaklaşır;

   2akıllı sarhoşun dili 'yeter' sözünden dönmez.

   Korku ihtimali sarhoşu tövbeye yaklaştırır; buna karşılık akıllı sarhoşun dili söylediği ‘yeter’ sözünden dönmez. Beyit, kararsız korku ile sözde sebatı aynı kişide tutarak ihtiyatlı bir gerilim yaratır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Görünmedi baña bir dem miŝāl-i ruḥ-ı revān

   Meger ziyāret-i ḥākim ide o nergis-i mest

   1Bana bir an bile canlı ruhun benzeri görünmedi;

   2meğer o sarhoş nergis hâkimi ziyaret etsin.

   Konuşan, canlı ruhun benzerini bir an bile görmediğini söyler; ardından sarhoş nergis gözün hâkimi ziyaret etmesini istisna olarak açar. ‘Meger’ sözü, ikinci dizeyi kesin sonuç değil şartlı bir ihtimal yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kebāb ider cigerim bāde ḫūnumu ġamze

   Baḳılsa Yüsrį budur vaḳı‘ā nefāyis-i mest

   1Şarap ciğerimi, yan bakış da kanımı kebap eder;

   2ey Yüsrî, bakılırsa sarhoşun nefis şeyleri gerçekten bunlardır.

   Şarap ciğeri, sevgilinin yan bakışı ise kanı kebap eder; iki ayrı etki bedenin iki ayrı unsuruna yönelir. Yüsrî'nin bunları sarhoşun değerli şeyleri sayması, acıyla zevki birleştiren ironik bir kapanıştır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle