Benim Sevdiceğim Ali’dir Ali

Dört dörtlük, her biri "değme yarama" çağrısıyla kapanır ve nakaratın hitabı Ali'den pire, oradan Şah'a döner. Sevgi bir duygu olarak değil, pirin elinden alınan dolu ve kapanmayan bir yara olarak anlatılır; son dörtlük şairin soyunu kaydeder.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Benim sevdiceğim Ali’dir Ali

   Ali’yi sevenler olmaz mı veli

   Pîrimin elinden içmişim dolu

   Ali’yi seversen değme yarama

   1Benim sevdiğim Ali'dir, Ali.

   2Ali'yi sevenler veli olmaz mı?

   3Pirimin elinden dolu içmişim.

   4Ali'yi seversen yarama dokunma.

   Dörtlük bir sevgiyi değil bir yarayı konu ediyor ve son dize okuru o yaraya dokunmamaya çağırıyor. "Dolu", cem töreninde elden ele verilen kadehin adıdır; sevgi böylece duygudan çıkıp erkânın içine, pirin elinden alınmış bir içkiye bağlanır. İlk dizedeki tekrar ("Ali'dir Ali") de nefesin okunmak için değil söylenmek için yazıldığını gösterir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hak’kı bilmez ile eyleme pazar

   Bir munâfık bin ehl-i îman bozar

   Mürşidler olmasa yaralar azar

   Pîrimi seversen değme yarama

   1Hakk'ı bilmeyenle alışveriş etme.

   2Bir münafık bin iman ehlini bozar.

   3Mürşitler olmasa yaralar azardı.

   4Pirimi seversen yarama dokunma.

   Nakarattaki hitap burada Ali'den pire kayar; her dörtlükte değişen bu tek kelime, sevginin hangi halkaya bağlandığını gösterir. Üçüncü dize yaranın bakımını mürşide bağlayarak ilk dörtlüğün imgesini sürdürür: yara kapanmıyor, ancak azmadan tutuluyor. "Pazar etmek" alışveriş demektir; ölçü ticarîdir ve kiminle ortak olunacağını sorar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mü’min müslim bir araya gelince

   Pîrlerin elinden dolu alınca

   Günah savab hep anda sorulunca

   Şâh’ı sever isen değme yarama

   1Mümin ve Müslüman bir araya gelince,

   2pirlerin elinden dolu alınca,

   3günah ve sevap hep orada sorulunca —

   4Şah'ı seversen yarama dokunma.

   Üç dize üst üste "-ince" ile bağlanıp cem töreninin sırasını çizer: toplanma, dolunun dağıtılması ve görgüden geçme. Üçüncü dize günahla sevabın "anda", yani orada sorulacağını söyleyerek hesabı âhirete değil meclise bağlar. Nakaratın hitabı da bu kez "Şâh"a döner — Ali'nin cem dilindeki adı.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Benim yaralarım bağlıdır bağlı

   Âşık-ı sâdıkın ciğeri dağlı

   Balım Sultan Mürsel Baba’nın oğlu

   Ali’yi seversen değme yarama

   1Benim yaralarım bağlıdır, bağlı.

   2Sadık âşığın ciğeri dağlıdır.

   3Balım Sultan, Mürsel Baba'nın oğludur.

   4Ali'yi seversen yarama dokunma.

   Mahlas dizesi bir soy kaydı taşıyor ve tartışmalı bir noktada taraf tutuyor: Balım Sultan'ı Mürsel Balı'nın oğlu sayan Bektaşî rivayetini seçiyor, oysa türbe kitâbesi onu Resul Balı'nın oğlu gösterir. İlk iki dizedeki "bağlı" ve "dağlı" kafiyesi de yarayı hem sarılmış hem yakılmış gösterir: bağ tedavi, dağ ise nişandır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle