Bezm-i Ǿālemden ķażā-yı nāgehānįyle yine

Filibe nâzırı Mîr Abdürrahîm'in cömertliği, hayır işleri ve şehitlik kadehiyle ölümü, Firdevs duasıyla 1173'te anılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bezm-i Ǿālemden ķażā-yı nāgehānįyle yine

   Gitdi ĥayfā kim şehādet ile bir ŧabǾı selįm

   1Yine ansızın gelen kaderle dünya meclisinden,

   2yazık, düzgün yaratılışlı biri şehit olarak gitti.

   Mîr Abdürrahîm'in dünya meclisinden ayrılışı ansızın gelen kader ve şehitlik söylemiyle anlatılır; bunlar metnin tarihsel dinî nitelemeleridir. ‘Düzgün yaratılış’ sıfatı, kaybın ardından kişinin ahlâkî dengesini öne çıkarır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ĥüsn-i ħulķ ile Ǿaceb bir źāt-ı Ǿālį-şān idi

   Cūd u iĥsān ile Ǿālemde anuñ miŝli Ǿadįm

   1Güzel huyuyla çok yüce bir kişiydi;

   2cömertlik ve iyilikte dünyada benzeri yoktu.

   Güzel huy ve yüce kişilik övgüsü, cömertlik ve iyilikte benzerinin bulunmamasıyla somut davranışa bağlanır. Makamdan önce ahlâk ve paylaşma anılır; böylece ağıt kişinin değerini yalnızca resmî konumuna dayandırmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nāžır-ı Filibe olup bir dem śafā üzre iken

   Nice ħayrāta muvaffaķ oldı bā-lûŧf-ı Ǿamįm

   1Filibe nâzırı olup bir süre huzur içindeyken,

   2yaygın lütufla birçok hayır işine erişti.

   Filibe nâzırlığı sırasındaki huzurlu dönem, birçok hayır işine muvaffak olmasıyla açıklanır. ‘Yaygın lütuf’ tarihsel inanç dili içinde başarının ilahî kaynağını belirtirken, makamın anlamı kamusal hayır üretme imkânı olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   ǾĀķibet cām-ı şehādet sundı sāķį-i ecel

   Cennet-i aǾlāda rūĥı ola yā Rabbi muķįm

   1Sonunda ecel sakisi şehitlik kadehini sundu;

   2ey Tanrım, ruhu yüce cennette otursun.

   Ecelin sâkî, şehitlik kadehini sunar; klasik meclis imgesi ölüm anını içki sunumu biçiminde kurar. Ruhunun yüce cennette kalması duası, şehitlik nitelemesini kesin bir sonuca dönüştürmez; Tanrı'ya yöneltilen temkinli bir mekân dileği olarak tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Māl u cān u başı virdi oldı tārįħi tamām

   Nāil-i firdevs-i aǾlā ola mįr ǾAbdü’r-raĥįm

   1Malını, canını ve başını verdi; tarihi tamamlandı:

   2Mîr Abdürrahîm yüce Firdevs'e erişsin.

   Mal, can ve baş verme dizisi fedakârlığı artan bir sıralamayla anlatır ve tarih hesabını tamamlar. Mîr Abdürrahîm'in yüce Firdevs'e erişmesi duası, önceki şehitlik söylemini cennet umuduna bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle