Bir nazenin bana gel gel eyledi

Dört dörtlük boyunca aynı çıkmaz tekrarlanır: yapsan da incinir, yapmasan da. Türkçede kararsızlığın en simetrik anlatımlarından biri.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir nazenin bana gel gel eyledi

   Varmasam incinir, varsam incinir.

   Nazik miyanından, ince belinden

   Sarmasam incinir, sarsam incinir.

   1Bir nazlı güzel bana “gel gel” dedi;

   2gitmesem incinir, gitsem incinir.

   3Nazik belinden, ince belinden

   4sarmasam incinir, sarsam incinir.

   Şiirin bütün yapısı ilk dörtlükte kuruluyor: her dizede bir eylem, ardından iki yönlü bir incinme. Çağıran o ama sonucu belirsiz kılan da o — güç dengesi baştan kurulmuş durumda.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kaşına çekilmiş kudret kalemi

   Görmemiş dünyada derdü elemi

   Her sabah her sabah verir selâmı

   Almasam incinir, alsam incinir.

   1Kaşına kudret kalemi çekilmiş;

   2dünyada dert ve keder görmemiş.

   3Her sabah selam verir;

   4almasam incinir, alsam incinir.

   İkinci dize önemli bir gözlem: incinen kişi acı çekmemiş olan. Selamlaşma gibi en gündelik jest bile aynı çıkmaza giriyor — şiir büyük sahneler değil, sabah selamı üzerinden çalışıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Yine görünüyor yârin illeri

   Başımızda esen sevda yelleri

   Yârın bahçesinde konca gülleri

   Dermesem incinir, dersem incinir.

   1Yine yârin illeri görünüyor;

   2başımızda sevda yelleri esiyor.

   3Yârin bahçesindeki gonca gülleri

   4dermesem incinir, dersem incinir.

   Manzara genişliyor: iller, yeller, bahçe. Ama sonuç değişmiyor. Doğanın bolluğu ile âşığın kısıtı arasındaki fark, dörtlüğün ironisini kuruyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nereden nereye sevmişim onu

   Ateşi koymuyor yakıyor beni

   Âşık Emrah sever böyle bir canı

   Sevmesem incinir, sevsem incinir.

   1Nereden nereye sevmişim onu;

   2ateşi rahat bırakmıyor, yakıyor beni.

   3Âşık Emrah böyle birini sever;

   4sevmesem incinir, sevsem incinir.

   Mahlas dörtlüğü çıkmazı en son ve en geniş hâline taşıyor: artık tek tek davranışlar değil, sevmenin kendisi. Şiir bir çözüm sunmadan kapanıyor ve bu kapanışsızlık, tekrarın anlamını tamamlıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle