Gene bahar oldu, açıldı güller
Baharın açılmasıyla başlayıp gözyaşının çağlamasıyla süren üç dörtlük. Doğanın canlanması âşığın derdini hafifletmiyor, tersine görünür kılıyor.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Gene bahar oldu, açıldı güller
Bülbül-ü şeydalar bağlarda gezer.
Bir saçı Leylâ’ya meyil verenler
Elbet Mecnun olur, dağlarda gezer.
1Yine bahar oldu, güller açıldı;
2çılgın bülbüller bağlarda geziyor.
3Saçı Leylâ gibi olan birine gönül verenler
4elbet Mecnun olur, dağlarda gezer.
- 2
Ne sönmez ateştir aşkın ateşi
Gittikçe artırır serde savaşı
Yâr senin aşkından çeşmimin yaşı
Bahar seli gibi çağlar da gezer.
1Aşkın ateşi ne sönmez bir ateştir;
2baştaki savaşı gittikçe artırır.
3Yâr, senin aşkından gözümün yaşı
4bahar seli gibi çağlayarak akar.
İlk dörtlükteki bahar burada gözyaşının ölçüsü oluyor: mevsim ne kadar coşkunsa ağlama da o kadar. Doğa ile duygu aynı ölçüde büyüyor.
- 3
Emrah tek tıfıldan bağrı yanıklar
Bezm-i muhabbete kalbi sadıklar
Maşukundan cüda düşen âşıklar
Ruz-ü şeb ah eder ağlar da gezer.
1Emrah gibi çocukluktan beri bağrı yanık olanlar,
2muhabbet meclisine kalbi bağlı olanlar,
3sevgilisinden ayrı düşen âşıklar
4gece gündüz âh eder, ağlayarak gezer.
Mahlas dörtlüğü tekil dertten çoğula geçiyor: artık bir âşık değil, bütün âşıklar. Emrah kendini bu topluluğun içine yerleştirerek şikâyetini bir ortaklığa dönüştürüyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 141414 numaralı sürüm esas alındı. Kaynak sayfası birden çok şiiri aynı başlık altında topluyor; buraya yalnız “Emrah” mahlasıyla kapanan ve kendi içinde bütün olan ilk üç dörtlük alındı. Sayfadaki “Ey vefasız dilber…” ve “Sâbâ evvel bûs et…” dörtlükleri ayrı şiirlere aittir.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bahar bir müjde gibi başlayıp bir uyarıya dönüşüyor. Bağda gezen bülbül ile dağda gezen Mecnun arasındaki karşıtlık, aşkın insanı yerleşik hayattan kopardığını söylüyor.