Bir perinin aşkıyla mutlu olduğumu herkes bilir

Ömer, Leyla saçlı bir periye Mecnun oluşunu bütün dünyanın bildiğini tekrarlar. Sevgili onu kavuşma konuğu etmeyeceğini söylese de âşık sevgisini gizlemez; iç derdi, ağlayışı ve kanlı gözleri herkesin önündedir. Son bölümde kapının açılacağı umudu doğar ve sevgilinin adı doğrudan söylenmeden harfleri tek tek sıralanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir perî aşkıyla memnûn olduğum âlem bilür

   Sen saçı Leylâ’ya Mecnûn olduğum âlem bilür

   1Bir perinin aşkıyla mutlu olduğumu herkes bilir.

   2Sen Leyla saçlı güzele Mecnun olduğumu herkes bilir.

   Aşkın mutluluk diye ilan edilmesi, hemen ardından Mecnun benzetmesiyle acılı bir tutkuyu içine alır. Leyla saçlı sevgiliye bağlanmak, Ömer’in özel sırrı değil bütün dünyanın tanıdığı kamusal kimliğidir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ben sana âşık u meftûn olduğum âlem bilür

   Hasretinle zâr ü dilhûn olduğum âlem bilür

   1Sana âşık olup tutkuyla bağlandığımı herkes bilir.

   2Hasretinle inleyip kanlı gözyaşı döktüğümü herkes bilir.

   Âşık ve meftun oluş ile hasretten kanlı ağlayış aynı nakaratla duyurulur. Tekrarlanan ‘âlem bilir’ sözü, sevgilinin ilgisiz kalamayacağı kadar çok tanığı bulunan bir aşk davası kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sen demişsin ben anı vaslıma mihmân eylemem

   Ölür ise hasretimle ana dermân eylemem

   1Sen, ‘Onu kavuşmama konuk etmem’ demişsin.

   2‘Hasretimle ölürse ona derman olmam’ demişsin.

   Sevgilinin sözleri iki kesin ret taşır: Âşığı vuslata konuk etmeyecek, hasretten ölürse bile iyileştirmeyecektir. Misafirlik ve derman imgeleri, kapının da merhametin de bilinçli olarak kapatıldığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ben seni sevdim deyu gayriye pinhân eylemem

   Çün senin sevdanla mahzûn olduğum âlem bilür

   1Ben seni sevdiğimi başkalarından gizlemem.

   2Çünkü senin sevdanla hüzünlü olduğumu herkes bilir.

   Bu ağır redde karşı Ömer sevgisini saklamayacağını söyler. Hüzünlü hâli zaten herkesçe görüldüğü için gizlilik imkânsızdır; aşk, sevgilinin kabulüne bağlı olmayan açık bir bağlılık olarak sürer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu benim derd-i derûnum gayri oldu âşikâr

   Her ne derlerse disünler anı kıldım ihtiyâr

   1İçimdeki bu derin dert artık açığa çıktı.

   2Ne derlerse desinler, ben onu kendi isteğimle seçtim.

   İç derdin açığa çıkması toplumsal söz ve yargıyı beraberinde getirir. Şair başkalarının ne diyeceğini serbest bırakırken kendi seçimini vurgular; çektiği acıyı zorla yüklenmiş kader değil bilinçli tercih sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Pâybûs-i hasretinle ağladığım zâr ü zâr

   Şübhesiz bu dîde pürhûn olduğum âlem bilür

   1Ayağını öpme özlemiyle yana yakıla ağladığımı

   2Ve bu gözümün baştan başa kanla dolduğunu herkes bilir.

   Ayak öpme hasreti, kavuşma arzusunu en alçakgönüllü temas noktasına indirir. Durmadan ağlayan gözün kanla dolması ise bu özlemin yalnız sözde kalmadığını bedende görülen bir yaraya dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Der ki Ömer gam yeme elbette olur feth-i bâb

   Belki bir gün rahma gelüp sana ola âfitâb

   1Ömer der ki: Gam yeme, elbette kapı açılır.

   2Belki bir gün merhamete gelir ve sana güneş olur.

   Ömer kendi kendisine seslenerek kapının sonunda açılacağı umudunu canlı tutar. Sevgilinin güneş olması, bugünkü karanlık ve merhametsizliğin bir gün ışık ve sıcaklığa dönüşebileceği ihtimalidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   İsminin harfini sordum lûtf ile verdi cevâb

   Hâ ile sin yâ ile nûn olduğun âlem bilür

   1Adının harflerini sordum, lütfedip cevap verdi.

   2Adının ha, sin, ya ve nun harflerinden oluştuğunu herkes bilir.

   Son beyit sevgilinin adını doğrudan söylemek yerine ha, sin, ya ve nun harfleriyle şifreler. Güzelin lütufla cevap vermesi, şiir boyunca kapalı duran vuslat kapısında küçük ama somut bir yakınlık oluşturur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle