Câme-hâb Ol Âfeti Aldıkça Tenhâ Koynuna

Yatağın sevgiliyi koynuna almasını buluta giren aya benzeten gazel; kumru, çiy ve deniz imgelerinden geçerek Bâkî'nin göğsündeki aşk yaralarını taze gül yapraklarına dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Câme-hâb ol âfeti aldıkça tenhâ koynuna

   Sanuram ebrin girer mâh-ı şeb ârâ koynuna

   1Yatak o güzel afeti yalnızken koynuna aldıkça

   2geceyi süsleyen ay bulutun koynuna giriyor sanırım.

   Yatak kıskanılacak canlı bir rakip, sevgili ay ve örtü bulut olur. Mahrem yatma sahnesi göksel bir görüntüye yükseltilirken ‘koynuna’ redifi iki bedeni ve iki tabiat unsurunu aynı sarılma hareketinde birleştirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Subh-dem ey fâhte bî-hûde efgaan eyleme

   Çün girersin her gice bir servi bâlâ koynuna

   1Ey kumru, sabah vakti boşuna feryat etme;

   2çünkü her gece uzun bir servinin koynuna giriyorsun.

   Kumrunun sabah ötüşü aşk feryadı sayılır fakat şair onu ikiyüzlü bulur: gece servi ağacının dallarında barınmıştır. Servi sevgilinin uzun boyunu çağrıştırır; böylece kuş âşığın erişemediği yakınlığa zaten sahip bir varlık gibi azarlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Niçün aglarsın felekden bilsem ey şeb-nem seni

   Çün girürsin her zamân bir verd-i ra’nâ koynına

   1Ey çiy, felekten neden ağladığını bir bilsem;

   2çünkü her zaman güzel bir gülün koynuna girersin.

   Sabah çiyi gözyaşı gibi kişileştirilir; buna karşılık her sabah güzel bir gülün koynuna girme ayrıcalığına sahiptir. Ağlayan çiyin bile sevgiliyi temsil eden gülle doğrudan temas etmesi, ona erişemeyen âşığın kıskançlığını keskinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dür dişüñ vasfında şi’rüm defterin gördi meger

   Kim sadef mecmû’asını saldı deryâ koynına

   1Sedef, inci dişlerini anlatan şiir defterimi görmüş olmalı ki

   2kendi mecmuasını denizin koynuna bıraktı.

   Şiir defteri ile sedeflerin toplandığı deniz birer mecmua gibi eşleştirilir. Sedef kendi inci defterini denizin koynuna bırakırken sevgilinin inci dişlerini anlatan şiir tabiatın hazinesine örnek olur; sanat, gerçek incinin değerini bile gölgede bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ruhlerin şevkiyle pür-dâğ itdi Bâkî sinesin

   Bir avuç berg-i gül-i ter koydu güya koynuna

   1Bâkî, yanaklarının özlemiyle göğsünü baştan başa yaraladı;

   2sanki koynuna bir avuç taze gül yaprağı koydu.

   Göğüsteki kırmızı aşk yaraları taze gül yaprakları gibi görünür. İlk beyitte yatağın koynundaki sevgiliye karşı şairin koynunda yalnız yara-güller vardır; redif kıskanç mahremiyet sahnesini acının estetik görüntüsüyle tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle